TP.HCM: Tái định hình chiến lược tiêm chủng phòng chống dịch từ bài học đại dịch COVID-19

Sáng ngày 28/10/2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) phối hợp cùng Hội Y tế Công cộng Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học "Tiêm chủng phòng chống dịch - góc nhìn từ đại dịch COVID-19".

Đây là diễn đàn quan trọng để các nhà quản lý và chuyên gia cùng nhìn lại chiến dịch tiêm chủng COVID-19 lịch sử, rút ra bài học thực tiễn và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các dịch bệnh trong tương lai.

Ảnh: Các đại biểu tham dự hội thảo khoa học chụp ảnh lưu niệm

Hội thảo diễn ra dưới sự điều hành của Đoàn Chủ tọa gồm TS.BS. Lê Trường Giang - Chủ tịch Hội Y tế Công cộng Thành phố Hồ Chí Minh và BS.CKII. Nguyễn Hồng Tâm - Giám đốc HCDC. Sự kiện có sự tham dự của các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực y tế dự phòng và phòng chống dịch bệnh với tinh thần cốt lõi của hội thảo là "Nhớ lại – Suy nghĩ – Hành động", coi việc nhìn lại khó khăn không phải để nhắc lại bất cập, mà là điểm tựa để Ngành Y tế cùng các chuyên gia suy nghĩ bài bản, chủ động chuyển hóa bài học quá khứ thành giá trị phòng ngừa vững chắc cho tương lai.

Phát biểu khai mạc hội thảo, BS.CKII. Nguyễn Hồng Tâm nhấn mạnh đại dịch COVID-19 đã đặt hệ thống y tế trước những thử thách chưa từng có. Bài học quan trọng nhất rút ra là khả năng chuyển đổi nhanh chóng từ hoạt động tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng dịch vụ, gọi chung là hệ thống tiêm chủng thường xuyên sang triển khai các chiến dịch tiêm ngừa diện rộng trong tình huống khẩn cấp, đòi hỏi sự chuẩn bị sẵn sàng về lực lượng và cơ chế điều phối linh hoạt.

Ảnh: BS.CKII. Nguyễn Hồng Tâm - Giám đốc HCDC phát biểu khai mạc tại hội thảo

Tại phiên báo cáo chuyên đề, ThS.BS. Lê Hồng Nga - Phó Giám đốc HCDC đã điểm lại chiến dịch tiêm vắc xin COVID-19 tại Thành phố Hồ Chí Minh qua 5 đợt triển khai thần tốc. Từ công suất ban đầu chỉ vài trăm mũi mỗi ngày, Thành phố đã nâng lên mức kỷ lục 200.000 đến 300.000 mũi/ngày, hoàn thành hơn 10 triệu mũi tiêm trong giai đoạn cao điểm. Rút kinh nghiệm thực tiễn từ đại dịch, HCDC đề xuất 5 trụ cột cần chuẩn bị sẵn sàng cho các chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn trong tương lai, bao gồm: Chỉ đạo điều hành dựa trên dữ liệu và ưu tiên nhóm nguy cơ; lấy nhân lực chương trình tiêm chủng mở rộng làm chủ lực kết hợp kịch bản huy động lực lượng dự bị; đảm bảo an toàn tiêm chủng và phòng lây nhiễm tại điểm tiêm; lập bản đồ và phương án huy động dây chuyền lạnh; cùng hệ thống cơ sở dữ liệu lưu trữ và phân tích để ra quyết định.

Ảnh: ThS.BS. Lê Hồng Nga - Phó Giám đốc HCDC báo cáo tại buổi hội thảo

Ở góc nhìn nghiên cứu khoa học, PGS.TS.BS. Đỗ Văn Dũng - Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đã trình bày phương pháp ứng dụng mô hình toán học và đánh giá dữ liệu thực tế để hỗ trợ ra quyết định chính sách. Dựa trên các tính toán dịch tễ, chuyên gia khẳng định việc ưu tiên tiêm vắc xin cho nhóm người cao tuổi và người có bệnh nền trong giai đoạn nguồn cung hạn chế là chiến lược hiệu quả nhất giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong và bảo vệ tối đa sức khỏe cộng đồng.

Ảnh: PGS.TS.BS. Đỗ Văn Dũng - Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh báo cáo tại buổi hội thảo

Trong phiên thảo luận sôi nổi, các chuyên gia giàu kinh nghiệm đã thẳng thắn phân tích hàng loạt nút thắt cốt lõi phát sinh từ thực tế để tìm giải pháp căn cơ. Các ý kiến chỉ rõ tình trạng thiếu hụt dữ liệu về số lượng dân số thực tế tại từng địa bàn và khu chế xuất đã gây khó khăn cho việc tính toán nhu cầu vắc xin chuẩn xác. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng chỉ ra bài học kinh nghiệm về việc vừa đảm bảo tiến độ tiêm chủng khẩn cấp vừa đảm bảo quy tắc phòng chống lây nhiễm.

Đặc biệt, đối với công tác khám sàng lọc, các chuyên gia cũng chỉ ra vấn đề về sự thiếu hướng dẫn phân tầng linh hoạt trong bối cảnh đại dịch như người cao tuổi bị tăng huyết áp tạm thời do di chuyển mệt mỏi hay lo âu, nếu không có khu vực nghỉ ngơi theo dõi và đo lại sẽ vô tình làm gián đoạn cơ hội tiếp cận vắc xin của nhóm nguy cơ cao này. Ngoài ra, những bất cập về hạ tầng dây chuyền lạnh và việc làm sạch dữ liệu tiêm chủng kéo dài cũng là bài học đắt giá trong công tác quản trị.

Để khắc phục, các chuyên gia đề xuất quy hoạch sẵn các trường học, tận dụng các điểm tiêm thường xuyên và sử dụng các cở sở công cộng phù hợp làm điểm tiêm một chiều an toàn, xây dựng lực lượng dự bị được tập huấn định kỳ, lồng ghép nội dung an toàn tiêm chủng vào chương trình đào tạo liên tục của các hội y học. Đồng thời đổi mới truyền thông đa kênh hấp dẫn trên mạng xã hội để giải đáp kịp thời thắc mắc của người dân.

Đúc kết hội thảo, TS.BS. Lê Trường Giang nhấn mạnh yếu tố quyết định hiệu quả phòng chống dịch là tạo dựng sự tương tác chặt chẽ giữa ý chí chính trị của lãnh đạo và năng lực tư vấn chuyên môn dựa trên bằng chứng khoa học. Ngành Y tế cần chủ động nâng cao năng lực thuyết minh chính sách giàu tính thuyết phục, chuyển hóa dữ liệu nghiên cứu thành các giải pháp rõ ràng để giúp lãnh đạo các cấp hiểu rõ bản chất vấn đề và đưa ra quyết định chuẩn xác. Nhằm cụ thể hóa chương trình hành động, Hội Y tế Công cộng Thành phố Hồ Chí Minh và HCDC thống nhất kế hoạch hợp tác tổ chức chuỗi 3 hội thảo chuyên sâu giai đoạn 2027–2029 để tổng kết toàn diện công tác xét nghiệm, hoàn thiện các kịch bản chuẩn bị và tổ chức diễn tập sẵn sàng cho các đại dịch tương lai.

Ảnh:  TS.BS. Lê Trường Giang - Chủ tịch Hội Y tế Công cộng Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại buổi hội thảo

Kết luận tại hội thảo, BS.CKII. Nguyễn Hồng Tâm trân trọng cảm ơn các chuyên gia và khẳng định HCDC sẽ tiếp thu toàn bộ các ý kiến đúc kết để cụ thể hóa thành kế hoạch tham mưu cho Sở Y tế và Ủy ban nhân dân Thành phố, quyết tâm củng cố vững chắc hệ thống y tế dự phòng trong thời gian tới.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh