TP. Hồ Chí Minh: Chủ động tìm ca HIV, hướng tới chuyển giao bền vững

Sáng ngày 23/9/2026, Ban Quản lý dự án “Tăng cường và duy trì khả năng dự phòng, phát hiện, đáp ứng các bệnh truyền nhiễm và cung cấp các dịch vụ chăm sóc và chữa trị HIV” đã tổ chức Hội nghị sơ kết hoạt động năm 2026 và triển khai kế hoạch hoạt động năm 2027.

Dưới sự chủ trì của TS.BS. Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, Giám đốc Ban Quản lý dự án, hội nghị là diễn đàn quan trọng nhằm đánh giá kết quả đạt được, lắng nghe tiếng nói từ cơ sở, đồng thời xác định các ưu tiên trọng tâm để tháo gỡ điểm nghẽn và bảo đảm chuyển giao nguồn lực bền vững. Tham dự hội nghị có PGS.TS. Phạm Đức Mạnh - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế); bà Melisa Anne Browns - Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại TP.HCM; cùng đại diện Đại sứ quán và CDC Hoa Kỳ, Bảo hiểm xã hội TP.HCM, lãnh đạo HCDC, Viện Pasteur TP.HCM, các bệnh viện tuyến đầu, mạng lưới y tế cơ sở, các đối tác quốc tế và phòng khám cộng đồng.

Ảnh: Toàn thể đại biểu và khách mời chụp hình lưu niệm tại Hội nghị sơ kết hoạt động dự án năm 2026 và triển khai kế hoạch năm 2027.

Duy trì điều trị ARV cho hơn 61.000 người bệnh và bước tiến bền vững hóa tài chính

Phát biểu khai mạc, TS.BS. Nguyễn Văn Vĩnh Châu nhấn mạnh TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển với quy mô siêu đô thị trên 14 triệu dân; việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, tái cấu trúc y tế cơ sở và đổi mới cơ chế tài chính y tế đặt ra nhiều thách thức lớn. Dù vậy, với sự hỗ trợ bền bỉ từ Chính phủ Hoa Kỳ qua chương trình PEPFAR, CDC Hoa Kỳ, Quỹ Toàn cầu và các đối tác cũng như nhờ tinh thần trách nhiệm của lực lượng y tế các tuyến dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Cục Phòng bệnh, Ủy ban nhân dân Thành phố, chuỗi dịch vụ phòng, chống HIV tại thành phố vẫn giữ vững tính liên tục.

Hiện thành phố đang điều trị ARV ổn định cho hơn 61.000 người bệnh; đạt tiêu chuẩn quốc gia về tỷ lệ người bệnh mới được kết nối ngay vào điều trị, giữ vững tỷ lệ tải lượng vi rút dưới ngưỡng phát hiện ở mức tối ưu; và đặc biệt đã từng bước thực hiện thanh toán xét nghiệm khẳng định HIV qua Bảo hiểm Y tế (BHYT) ngay tại tuyến cơ sở, đặt nền móng vững chắc cho lộ trình tự chủ tài chính. 

Ảnh: TS.BS. Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM phát biểu khai mạc và định hướng các mục tiêu trọng tâm.

Bên cạnh những kết quả đạt được, lãnh đạo Sở Y tế cũng thẳng thắn chỉ ra các điểm nghẽn, bao gồm sự chênh lệch chất lượng các cơ sở và khu vực dịch tễ, giữa khu trung tâm và vùng ven, khu công nghiệp; xu hướng lây nhiễm trẻ hóa trong nhóm nam quan hệ đồng giới (MSM), chủ yếu hoạt động trên không gian mạng; và thách thức duy trì dịch vụ khi nguồn viện trợ quốc tế giảm dần. 

Để tháo gỡ, TS.BS. Nguyễn Văn Vĩnh Châu đề nghị tập trung vào 3 định hướng cho năm 2027: (1) Phân tầng hỗ trợ, tập trung đúng điểm nghẽn của từng cơ sở; (2) Chuyển giao có trách nhiệm trên nguyên tắc bảo đảm cơ chế thay thế sẵn sàng, không làm gián đoạn dịch vụ của người bệnh; (3) Tăng cường quản trị dựa trên dữ liệu và nâng cao trách nhiệm giải trình giữa mạng lưới y tế công - tư và cộng đồng.

Ảnh: Bà Melisa Anne Browns - Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại TP.HCM phát biểu khẳng định cam kết đồng hành cùng ngành y tế TP.HCM.

Phát biểu tại hội nghị, bà Melisa Anne Browns - Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại TP.HCM đánh giá cao sự tận tụy của đội ngũ y tế, mạng lưới xét nghiệm và các tổ chức cộng đồng. Bà khẳng định Hoa Kỳ cam kết tiếp tục đồng hành về kỹ thuật và tài chính để hỗ trợ Việt Nam tiến tới tự chủ chương trình phòng, chống HIV trong 2 năm tới, đồng thời tin tưởng TP.HCM sẽ tiên phong thiết lập mô hình y tế công cộng bền vững do địa phương làm chủ.

Lắng nghe tiếng nói cơ sở và ứng dụng công nghệ số lựa chọn ưu tiên

Tại hội nghị, đại diện HCDC đã báo cáo bức tranh toàn cảnh về tình hình dịch tễ và công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn. Phiên tọa đàm ghi nhận nhiều góc nhìn thực tiễn: Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới chia sẻ vai trò tuyến cuối trong tư vấn xét nghiệm HIV (PITC), quản lý bệnh HIV tiến triển (AHD), cung cấp PrEP và hỗ trợ kỹ thuật cho tuyến dưới; Trạm Y tế xã Tân Nhựt giới thiệu mô hình cung cấp dịch vụ HIV gần dân, tích hợp ART, PrEP và Methadone tại cơ sở y tế hai cấp; Doanh nghiệp xã hội Pride VN nhấn mạnh năng lực tiếp cận nhóm đích qua nền tảng trực tuyến, xây dựng niềm tin và giữ chân người bệnh trong chuỗi dịch vụ.

Ảnh: Phiên tọa đàm chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ đại diện bệnh viện tuyến cuối, trạm y tế và doanh nghiệp xã hội.

Hơn 15 bàn làm việc nhóm đã tập trung phân tích các rào cản trong chuỗi dự phòng - xét nghiệm - điều trị - duy trì (P/T/T/S). Đáng chú ý, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã được ứng dụng để tổng hợp nhanh biên bản và ý kiến đóng góp từ các bàn thảo luận. Sau khi nghe ý kiến từ các tổ chức quốc tế (Quỹ Toàn cầu, CDC Hoa Kỳ, FHI 360), toàn thể đại biểu đã quét mã QR trực tiếp để bình chọn, thống nhất danh mục vấn đề ưu tiên hàng đầu cho năm tài chính 2027.

Hoàn thiện quy trình chuyên môn, đẩy mạnh xã hội hóa và chuyển đổi sang “chủ động tìm ca bệnh”

Kết luận hội nghị, TS.BS. Nguyễn Văn Vĩnh Châu đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của các đại biểu; các ý kiến đóng góp là căn cứ thực tiễn quan trọng để Ban Quản lý dự án xây dựng kế hoạch hành động trọng tâm, tránh dàn trải. Lãnh đạo Sở Y tế chỉ đạo triển khai 3 nhóm giải pháp then chốt.

Thứ nhất, rà soát kỹ quy định, kiến nghị Bộ Y tế bổ sung, hoàn thiện các hướng dẫn còn bất cập; khẩn trương tìm cơ sở pháp lý và bố trí ngân sách địa phương nhằm duy trì miễn phí xét nghiệm sàng lọc cho nhóm nguy cơ cao khi nguồn tài trợ quốc tế cắt giảm. Đồng thời, chủ động vận dụng các cơ chế, chính sách đặc thù của Thành phố để tạo đột phá.

Thứ hai, với Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 01/10/2026, cần tiếp tục nghiên cứu và vận dụng phù hợp với Thành phố Hồ Chí Minh. Đặc biệt là lĩnh vực xã hội hóa bằng cách xây dựng khung pháp lý rõ ràng để ký kết hợp đồng, giao nhiệm vụ và cấp kinh phí cho các doanh nghiệp xã hội, tổ chức cộng đồng tham gia phòng, chống dịch; xem đây là giải pháp bền vững khi nguồn lực quốc tế thu hẹp.

Cuối cùng, trước thực trạng nhiều người bệnh nhập viện ở giai đoạn muộn, Sở Y tế giao Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới thực hiện nghiên cứu sâu nhằm xác định rõ họ thuộc nhóm nào, địa phương nào, từ đó chuyển đổi mạnh mẽ phương thức từ “chờ người bệnh tìm đến” sang “chủ động tiếp cận, chủ động phát hiện sớm tại cộng đồng”.

Ảnh: Các đại biểu tham quan khu vực trưng bày poster kết quả hoạt động dự án và tham gia khảo sát số trực tuyến trước giờ khai mạc.

Thay mặt Ban Quản lý dự án, lãnh đạo Sở Y tế gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Bộ Y tế, Cục Phòng bệnh, các sở, ban, ngành, các đối tác quốc tế, các cơ sở y tế cùng mạng lưới cộng đồng đã luôn đồng hành. Sự phối hợp chặt chẽ này là tiền đề then chốt để TP.HCM giữ vững thành quả kiểm soát dịch bệnh, tiến tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh