Thành phố Hồ Chí Minh: Triển khai chiến dịch sàng lọc lao chủ động tại cộng đồng năm 2026

Sáng ngày 12/3/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh đã diễn ra hội thảo “Đồng thuận triển khai hoạt động sàng lọc lao chủ động tại cộng đồng”. Sự kiện đánh dấu bước khởi động quan trọng cho chiến dịch sàng lọc quy mô lớn nhằm tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao trên địa bàn Thành phố.

Ảnh: Đại biểu tham dự Hội thảo “Đồng thuận triển khai hoạt động sàng lọc lao chủ động tại cộng đồng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”.

Hội thảo được tổ chức với sự chủ trì của lãnh đạo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh và Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, cùng với sự tham gia của đại diện Ủy ban nhân dân phường, xã, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Phạm Hữu Chí, và các trạm y tế phường, xã trên địa bàn Thành phố. Hội thảo là bước đệm quan trọng để các bên thống nhất quy trình, nguồn lực và phương án triển khai thực địa cho chiến dịch sàng lọc chủ động sắp tới. Dự án do Công ty TNHH Doanh nghiệp Xã hội IRD VN, tổ chức FIT phối hợp với Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện với sự hỗ trợ từ Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (US CDC).

Chiến dịch sàng lọc lao quy mô lớn tại cộng đồng

Chiến dịch sẽ được triển khai từ tháng 3 đến tháng 9 năm 2026 nhằm thu hẹp khoảng trống trong phát hiện và điều trị lao: 100 ngày sự kiện X-quang lưu động được tổ chức trực tiếp tại các phường, xã với dự kiến thực hiện cho 30.000 người dân thuộc nhóm nguy cơ cao. Chiến dịch được thiết kế với quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm tối ưu hóa việc phát hiện ca bệnh:

Thứ nhất là hoạt động sàng lọc chủ động tại cộng đồng. Với quy mô 100 ngày sự kiện lưu động, dự án áp dụng mô hình “sàng lọc đa bệnh”. Người dân thuộc nhóm nguy cơ cao khi đến tham gia sẽ được thực hiện chụp X-quang phổi bằng thiết bị cầm tay thế hệ mới (Xair). Thiết bị có tích hợp phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) cho phép phân tích hình ảnh và trả kết quả bất thường ngay tại chỗ. Những trường hợp có tổn thương nghi lao trên X-quang sẽ được hướng dẫn lấy mẫu đàm ngay tại sự kiện để thực hiện xét nghiệm Xpert - kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại giúp khẳng định vi khuẩn lao và tình trạng kháng thuốc chỉ trong vài giờ. Song song đó, người dân còn được đo huyết áp và xét nghiệm nhanh đường huyết; các trường hợp có chỉ số bất thường sẽ được tư vấn và kết nối điều trị tại Trạm Y tế địa phương.

Thứ hai là chiến lược tầm soát “truy vết” nguồn lây. Đối với những bệnh nhân lao được phát hiện từ chiến dịch, đội ngũ y tế sẽ tiến hành điều tra và mời người tiếp xúc hộ gia đình đến sàng lọc. Những người tiếp xúc dù có kết quả X-quang phổi bình thường hoặc xét nghiệm Xpert âm tính vẫn sẽ được chỉ định thực hiện xét nghiệm QuantiFERON-TB Gold Plus (QFT-Plus). Đây là xét nghiệm máu tiên tiến giúp phát hiện sớm vi khuẩn lao đang "ủ bệnh" trong cơ thể. Những trường hợp QFT dương tính sẽ được tư vấn điều trị lao tiềm ẩn ngay lập tức, đây là mắt xích quan trọng để ngăn chặn nguy cơ bùng phát thành lao hoạt động và cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng.

Theo kế hoạch, những sự kiện sàng lọc đầu tiên sẽ bắt đầu từ cuối tháng 3/2026 tại các khu vực như phường Tăng Nhơn Phú, Long Trường, Linh Xuân, ... Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ khâu vận động người dân đến quy trình kỹ thuật tại thực địa, chiến dịch kỳ vọng sẽ phát hiện sớm hàng trăm ca lao các thể và đưa vào điều trị kịp thời.

Phát biểu tại Hội thảo, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế nhấn mạnh tầm quan trọng của hoạt động sàng lọc lao chủ động: “Trong những năm qua, ngành Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều mô hình và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, quản lý và điều trị bệnh lao, bao gồm cả các hoạt động phát hiện chủ động tại cộng đồng. Tuy nhiên, trước những thay đổi tình hình dịch tễ, đặc điểm dân cư và các yếu tố nguy cơ ngày càng đa dạng, việc tiếp tục củng cố, chuẩn hóa và mở rộng các hoạt động sàng lọc lao chủ động tại cộng đồng là hết sức cần thiết”.

Ảnh: TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo

Việc đẩy mạnh sàng lọc chủ động tại cộng đồng không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh nhân lao để điều trị mà còn là hành động thiết thực nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao trong tương lai gần.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh