Hành trình chấm dứt bệnh lao: Khi quốc gia dẫn dắt và Nhân dân đồng hành

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống lao 24/3/2026, Việt Nam khẳng định quyết tâm xóa bỏ bệnh lao thông qua sự dẫn dắt chiến lược của Chính phủ và sự đồng hành trách nhiệm của mỗi cá nhân. Việc lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ chính là chìa khóa vàng để bảo vệ lá phổi và sức khỏe cộng đồng bền vững.

Chấm dứt bệnh lao là mục tiêu y tế công cộng trọng điểm, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Năm nay, Việt Nam tiếp nối thông điệp toàn cầu: “Đúng! Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao! Quốc gia dẫn dắt - Nhân dân đồng hành!” (Yes! We Can End TB! Lead by Countries! Powered by People!). Đây không chỉ là lời kêu gọi mà còn là định hướng hành động, nhấn mạnh rằng bệnh lao - một căn bệnh truyền nhiễm mạn tính lây qua đường không khí - hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị khỏi nếu được phát hiện sớm và tuân thủ đúng phác đồ.

Trong những năm qua, công tác phòng, chống lao tại Việt Nam luôn nhận được sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước, cùng với sự nỗ lực của toàn ngành y tế. Năm 2025, hệ thống phòng chống lao toàn quốc đã phát hiện và đưa vào điều trị hơn 119.000 ca bệnh lao, đạt khoảng 63% số ca mắc mới ước tính. Những kết quả này phản ánh bước tiến quan trọng trong việc mở rộng độ bao phủ dịch vụ y tế, tăng cường phát hiện chủ động và đưa các hoạt động tầm soát đến gần hơn với cộng đồng.

Tuy nhiên, Việt Nam hiện vẫn đối mặt với gánh nặng bệnh tật nặng nề, xếp thứ 12/30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất và đứng thứ 10/30 quốc gia có gánh nặng lao kháng thuốc cao nhất toàn cầu. Ước tính mỗi năm, nước ta có khoảng 184.000 ca mắc lao mới, trong đó có khoảng 9.400 trường hợp lao kháng thuốc (DR-TB). Bệnh lao vẫn là nguyên nhân gây tử vong cho khoảng 12.000 người mỗi năm, cao hơn nhiều so với số tử vong do tai nạn giao thông. Đáng chú ý, vẫn còn khoảng 40-50% số ca lao trong cộng đồng chưa được phát hiện và chẩn đoán, tạo thành nguồn lây âm thầm chưa được kiểm soát triệt để, đe dọa trực tiếp đến mục tiêu chấm dứt bệnh lao tại Việt Nam.

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng với hướng tiếp cận chủ động và toàn diện: khuyến khích người dân tham gia khám sức khỏe định kỳ và thực hiện sàng lọc lao miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Đây là hành động thiết thực nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW ban hành ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị, cụ thể hóa mục tiêu đưa dịch vụ y tế dự phòng đến gần hơn với từng người dân, từng hộ gia đình.

Chủ trương này thể hiện sự thay đổi căn bản trong tư duy y tế: chuyển từ chú trọng điều trị sang ưu tiên phòng bệnh, lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Việc lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm và quản lý bệnh kịp thời, mà còn góp phần giảm chi phí điều trị, nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng và là giải pháp then chốt để kiểm soát nguồn lây, tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao tại Việt Nam.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống lao năm 2026, Việt Nam lựa chọn chủ đề: “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”. Thông điệp này khẳng định vai trò dẫn dắt của quốc gia trong việc xây dựng hệ thống y tế dự phòng chủ động, công bằng và lấy người dân làm trung tâm. Để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, sự tham gia tự giác của mỗi cá nhân giữ vai trò quyết định.

Mỗi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể trong công tác phòng, chống lao, vì vậy hãy:

- Chủ động khám sức khỏe định kỳ và thực hiện sàng lọc lao theo hướng dẫn của cơ sở y tế.

- Không kỳ thị người mắc bệnh; đồng hành và hỗ trợ để người bệnh tuân thủ điều trị.

- Chia sẻ thông tin khoa học, góp phần nâng cao nhận thức cho gia đình và cộng đồng.

Khi quốc gia giữ vai trò dẫn dắt bằng chính sách và nguồn lực, kết hợp với sự đồng hành trách nhiệm của mỗi người dân, hành trình chấm dứt bệnh lao sẽ trở nên bền vững hơn. Đây không chỉ là mục tiêu của ngành y tế mà là sứ mệnh chung của toàn xã hội, hướng tới một Việt Nam khỏe mạnh và phát triển lâu dài.

Tài liệu tham khảo: Công văn số 661/BVPNT-CĐT ngày 18/3/2026 của Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch về tổ chức chiến dịch truyền thông nhân Ngày Thế giới phòng, chống lao 24/3/2026.

Hoàng Thương - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chi Minh