Ngôi nhà an toàn – Lá chắn phòng ngừa té ngã cho trẻ

Trong những năm đầu đời, trẻ thường khó tránh khỏi những lần té ngã khi tập đi, tập chạy và khám phá môi trường xung quanh. Tuy nhiên, không phải cú ngã nào cũng chỉ để lại vài vết trầy xước. Một số trường hợp có thể gây chấn thương nghiêm trọng, khuyết tật vĩnh viễn, thậm chí đe dọa tính mạng.

Tại Việt Nam, ngã là một trong những loại tai nạn thương tích phổ biến ở trẻ em, trong đó trẻ từ 0–4 tuổi là nhóm dễ bị tổn thương nhất.

Mỗi bước chân của con cần một ngôi nhà an toàn.

Nhận diện nguy cơ té ngã theo từng độ tuổi

Trẻ em luôn tò mò và muốn khám phá, nhưng khả năng nhận diện và đánh giá nguy hiểm chưa phát triển tương xứng. Vì vậy, nguy cơ té ngã cũng thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của trẻ.

Trẻ dưới 1 tuổi: Thường có nguy cơ ngã từ trên giường, bàn thay tã, xe đẩy hoặc bị tuột khỏi tay người lớn khi bế.

Trẻ từ 1–3 tuổi: Đây là giai đoạn trẻ bắt đầu tập đi, chạy và leo trèo. Trẻ dễ ngã từ cầu thang, vấp vào đồ đạc để bừa bãi hoặc ngã từ ghế ngồi không vững.

Trẻ lớn hơn: Thường gặp tai nạn do chạy nhảy, xô đẩy nhau khi chơi đùa, leo trèo cây cối hoặc chơi tại những khu vực không an toàn như ban công, mái nhà.

Chủ động phòng tránh té ngã ngay trong gia đình

Cầu thang: Lắp đặt rào chắn/cổng an toàn ở cả đầu và cuối cầu thang. Đảm bảo lan can có thiết kế phù hợp để trẻ không thể chui hoặc lọt qua. Lối đi và cầu thang cần đủ ánh sáng để hạn chế nguy cơ vấp ngã.

Cửa sổ và ban công: Đây là những khu vực tiềm ẩn nguy cơ cao đối với trẻ nhỏ. Cần lắp lưới an toàn hoặc thanh bảo vệ phù hợp. Tuyệt đối không đặt bàn, ghế, tủ hoặc những vật dụng mà trẻ có thể trèo lên cạnh cửa sổ, ban công, tránh để trẻ sử dụng như một “bậc thang” để leo ra ngoài.

Mái nhà, sân thượng: Luôn khóa cửa lối lên sân thượng và có biện pháp rào chắn phù hợp quanh khu vực có nguy cơ, đặc biệt khi trẻ thường xuyên lên đó chơi hoặc ngủ.

Giường, võng và nơi trẻ nghỉ ngơi: Sử dụng giường có thanh bảo vệ phù hợp cho trẻ nhỏ. Không để trẻ nằm trên võng hoặc giường cao mà không có người lớn bên cạnh.

Sàn nhà: Giữ sàn nhà luôn khô ráo, đặc biệt tại nhà tắm và khu vực bếp. Ưu tiên sử dụng vật liệu chống trơn trượt.

Đồng thời, thường xuyên dọn dẹp đồ chơi, dây điện và những vật dụng để dưới sàn để tránh trẻ vấp ngã. Không giao việc trông trẻ nhỏ cho trẻ lớn. Không để trẻ dưới 10 tuổi trông trẻ dưới 3 tuổi, vì trẻ lớn vẫn chưa có đủ kỹ năng và khả năng xử lý các tình huống nguy hiểm bất ngờ.

Nếu trẻ bị té ngã, khi nào cần đưa đi khám?

Không phải trường hợp té ngã nào cũng cần đến cơ sở y tế. Tuy nhiên, sau khi trẻ bị ngã, cha mẹ và người chăm sóc cần theo dõi sát. Đưa trẻ đi khám ngay nếu trẻ bất tỉnh, lơ mơ hoặc khó đánh thức; nôn ói nhiều lần; co giật; đau đầu dữ dội hoặc tăng dần; đi lại khó khăn, yếu hoặc mất phối hợp vận động; có biểu hiện bất thường về nhìn, nói hoặc hành vi; chảy máu nhiều hoặc có vết thương nghiêm trọng; nghi ngờ chấn thương ở đầu, cổ hoặc cột sống; hoặc trẻ ngã từ độ cao, va đập mạnh và xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Không nên chủ quan chỉ vì bên ngoài trẻ không có vết thương rõ ràng. Khi trẻ có biểu hiện bất thường hoặc cha mẹ, người chăm sóc cảm thấy lo lắng về tình trạng của trẻ, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Té ngã có thể xảy ra ngay trong chính ngôi nhà quen thuộc. Vì vậy, phòng tránh té ngã không chỉ là nhắc trẻ “cẩn thận”, mà quan trọng hơn là chủ động loại bỏ các nguy cơ và tạo dựng môi trường sống an toàn cho trẻ. Hãy kiểm tra ngôi nhà của mình ngay hôm nay – bởi một thay đổi nhỏ trong môi trường sống có thể giúp bảo vệ trẻ khỏi một tai nạn lớn.

Tài liệu tham khảo

1. Quyết định số 1632/QĐ-BYT ngày 05/6/2026 của Bộ Y tế về Kế hoạch thực hiện chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2026-2030.

2. Bộ Y tế - Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hướng dẫn sơ cấp cứu ban đầu tai nạn thương tích thường gặp ở trẻ em, học sinh.

3. Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Tổng quan về phòng ngừa thương tích và bạo lực

4. Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Báo cáo toàn cầu về phòng ngừa thương tích ở trẻ em.

Khoa Sức khoẻ cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC