Đừng làm việc dưới nắng khi cơ thể chưa kịp thích nghi

Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, việc đột ngột làm việc hoặc tập luyện cường độ cao ngoài trời có thể làm tăng nguy cơ kiệt sức và sốc nhiệt. Thích nghi dần với môi trường nóng, kết hợp nghỉ ngơi hợp lý và bù nước đúng cách, là những nguyên tắc quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và duy trì thể lực an toàn.

Thời tiết nắng nóng cực đoan đang trở thành thách thức lớn đối với những người thường xuyên làm việc hoặc tập luyện ngoài trời. Các nhóm như người lao động nông nghiệp, công nhân tại công trường, nhà xưởng có nguồn nhiệt cao, hay vận động viên và người tham gia huấn luyện thể lực là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất. Đáng lưu ý, sốc nhiệt do gắng sức có thể xảy ra ngay cả ở người trẻ, khỏe mạnh khi cơ thể không kịp thích nghi với môi trường nóng và cường độ hoạt động cao.

Trong bối cảnh đó, nguyên tắc quan trọng cần được ưu tiên là giúp cơ thể thích nghi dần với nhiệt độ môi trường. Khi thời tiết chuyển nóng, việc bắt đầu ngay các hoạt động cường độ cao có thể khiến hệ thống điều hòa thân nhiệt bị quá tải. Thực tế, cơ thể cần khoảng 10 đến 14 ngày để điều chỉnh, tăng khả năng tản nhiệt và ổn định nhịp tim khi hoạt động trong điều kiện nóng. Quá trình này nên được thực hiện bằng cách bắt đầu với cường độ nhẹ, thời gian ngắn, sau đó tăng dần theo từng ngày. Việc thích nghi đúng cách không chỉ giúp giảm cảm giác mệt mỏi mà còn góp phần hạn chế nguy cơ xảy ra các tình trạng nguy hiểm do nhiệt.

Song song với quá trình thích nghi, việc tổ chức thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý là yếu tố không thể thiếu. Làm việc liên tục dưới nắng gắt dễ khiến cơ thể tích tụ nhiệt, dẫn đến suy giảm thể lực và tăng nguy cơ kiệt sức. Do đó, cần bố trí thời gian nghỉ xen kẽ trong quá trình lao động hoặc tập luyện để cơ thể có điều kiện hạ nhiệt. Việc nghỉ ngơi nên được thực hiện ở nơi thoáng mát, có bóng râm hoặc thông gió tốt, tránh các không gian kín, bí bách vì có thể làm tình trạng nóng trở nên nghiêm trọng hơn.

Bên cạnh đó, trang phục và việc bù nước đúng cách đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong bảo vệ cơ thể. Quần áo rộng rãi, thoáng mát, có khả năng thấm hút mồ hôi tốt sẽ giúp tăng hiệu quả tản nhiệt. Việc che chắn vùng đầu và gáy bằng mũ rộng vành cũng góp phần hạn chế tác động trực tiếp của ánh nắng. Trong suốt quá trình làm việc hoặc tập luyện, cần duy trì thói quen uống nước thường xuyên, từng ngụm nhỏ, không đợi đến khi khát. Khi cơ thể ra nhiều mồ hôi, có thể bổ sung thêm dung dịch bù điện giải để duy trì cân bằng nước và khoáng chất.

Chủ động thích nghi với nắng nóng là giải pháp căn cơ giúp giảm thiểu các rủi ro đối với sức khỏe trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Khi kết hợp với chế độ nghỉ ngơi hợp lý và bù nước đầy đủ, nguyên tắc này không chỉ giúp duy trì hiệu suất làm việc mà còn góp phần bảo vệ cơ thể trước các nguy cơ do nắng nóng gây ra.

Khoa Sức khỏe cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC

Tài liệu tham khảo:

-       Tạp chí Y học Quân sự, “Dự phòng, phát hiện và xử trí các trường hợp say nóng – say nắng”.

-       Cục Quản lý môi trường y tế, “Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng và người lao động”, 2024.

-       Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố, “Hướng dẫn phụ huynh cách phòng chống say nắng ở trẻ em”, xem tại: https://bvndtp.org.vn/huong-dan-phu-huynh-cach-phong-chong-say-nang-o-tre-em/.

-       Environment Agency, “Social Impacts of Heat Waves”, truy cập ngày 12/3/2026.

-       World Health Organization: https://www.wiredhealthresources.net/presentations/1400/story_content/external_files/2.WHO-EURO-2011-2510-42266-58691-eng.pdf.

-       UNICEF, “Protecting Children from Heat Stress: A technical note”, 2023