Diễn tập ứng phó sự cố môi trường: “Lá chắn” quan trọng bảo vệ an toàn cộng đồng

Sự cố môi trường luôn xảy ra bất ngờ và có thể để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời. Trong lĩnh vực y tế, các tình huống như rơi vãi chất thải lây nhiễm, tràn đổ hóa chất, hỏng thiết bị xử lý chất thải hay ngập úng do thiên tai đều tiềm ẩn nguy cơ phát tán mầm bệnh và gây ô nhiễm môi trường.

Chính vì vậy, diễn tập ứng phó sự cố môi trường không chỉ là hoạt động mang tính hình thức mà là yêu cầu bắt buộc nhằm giúp các cơ sở y tế sẵn sàng phản ứng nhanh, đúng quy trình và hiệu quả khi có tình huống khẩn cấp xảy ra.

Diễn tập không phải “Học lý thuyết”, mà là thực hành thực tế

Khác với các buổi tập huấn thông thường, diễn tập ứng phó sự cố môi trường được xây dựng theo các kịch bản giả định sát với thực tế hoạt động của từng đơn vị. Các tình huống có thể bao gồm:

• Tràn đổ chất thải lây nhiễm trong quá trình vận chuyển

• Rò rỉ hóa chất, dầu hoặc nước thải

• Hỏng hệ thống xử lý gây ùn ứ chất thải

• Cháy nổ khu lưu chứa chất thải nguy hại

• Mưa lớn, ngập úng làm phát tán chất thải ra môi trường

Thông qua diễn tập, lực lượng ứng phó tại chỗ sẽ thực hành đầy đủ các bước xử lý: phát tín hiệu cảnh báo, thiết lập rào chắn, sử dụng trang phục bảo hộ (PPE), thu gom chất thải bằng vật liệu hấp thụ, khử khuẩn hiện trường và phối hợp thông tin liên lạc giữa các bộ phận.

Rèn phản xạ nhanh – Kiểm tra thực tế - Giảm thiểu rủi ro

Các buổi diễn tập giúp chuyển hóa quy trình trên giấy thành kỹ năng phản xạ thực tế. Khi đã được huấn luyện bài bản, nhân viên sẽ giảm bớt lúng túng, hoảng loạn và phối hợp hiệu quả hơn trong tình huống khẩn cấp.

Đây cũng là cơ hội để các cơ sở “thử tải” hệ thống ứng phó hiện có như máy bơm, phao quây, vật liệu thấm hút, phương tiện bảo hộ và phương án liên lạc nội bộ nhằm kịp thời phát hiện các điểm còn thiếu sót để điều chỉnh, bổ sung.

Quan trọng hơn, diễn tập định kỳ còn góp phần hạn chế nguy cơ lây nhiễm, ngăn chặn ô nhiễm lan rộng và bảo vệ an toàn cho nhân viên y tế, người bệnh cũng như cộng đồng xung quanh.

Tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ môi trường

Theo Quyết định số 4290/QĐ-BYT, các cơ sở y tế phải tổ chức diễn tập định kỳ về phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường cấp cơ sở tối thiểu 02 năm/01 lần.

Việc chủ động xây dựng kịch bản sát thực tế, tổ chức huấn luyện thường xuyên và duy trì tinh thần sẵn sàng ứng phó là yếu tố then chốt giúp cơ sở y tế đủ năng lực kiểm soát, khống chế và xử lý sự cố ngay từ giai đoạn đầu, giảm thiểu tối đa tác động đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

 Chủ động phòng ngừa – Sẵn sàng ứng phó – Bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng là trách nhiệm của mỗi cơ sở y tế và mỗi cá nhân.

Nguồn tham khảo:

Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14

Quyết định số 4290/QĐ-BYT ngày 13/10/2020 của Bộ Y tế

Quyết định số 11/2025/QĐ-TTg ngày 23/4/2025

Quyết định số 146/QĐ-TTg ngày 23/02/2023

Khoa Sức khoẻ cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC