Thực trạng và ảnh hưởng của ô nhiễm không khí đến sức khỏe

Chất lượng không khí được đánh giá bằng chỉ số AQI; khi AQI tăng từ mức tốt đến nguy hại, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe ngày càng nghiêm trọng.

Trong thời gian gần đây, tình trạng ô nhiễm không khí tại nhiều địa phương có xu hướng gia tăng, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và các tỉnh lân cận. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ô nhiễm không khí có khả năng tăng cao vào cuối tháng 11 và đầu tháng 12 năm 2025, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Các số liệu quan trắc cho thấy, trong nhiều thời điểm, chất lượng không khí suy giảm rõ rệt, làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt và sức khỏe cộng đồng.

Chất lượng không khí và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe con người được đánh giá bằng chỉ số chất lượng không khí Việt Nam, viết tắt là AQI. Chỉ số AQI được tính theo thang điểm gồm sáu khoảng giá trị, tương ứng với các mức chất lượng không khí khác nhau, được thể hiện bằng các màu sắc cảnh báo và phản ánh mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

Khi chỉ số AQI ở mức từ 0 đến 50, chất lượng không khí được đánh giá là tốt, hầu như không ảnh hưởng đến sức khỏe. Ở mức từ 51 đến 100, chất lượng không khí ở mức trung bình, nhìn chung vẫn có thể chấp nhận được, tuy nhiên người cao tuổi, trẻ em và người mắc các bệnh hô hấp, tim mạch có thể bắt đầu chịu những tác động nhất định. Khi AQI tăng lên mức từ 101 đến 150, chất lượng không khí được xếp vào mức kém, lúc này nhóm người người cao tuổi, trẻ em và người mắc các bệnh hô hấp, tim mạch dễ gặp các vấn đề về sức khỏe, trong khi người bình thường ít bị ảnh hưởng hơn. 

Ở mức AQI từ 151 đến 200, chất lượng không khí được đánh giá là xấu. Khi đó, những người bình thường bắt đầu xuất hiện các ảnh hưởng đến sức khỏe, còn nhóm người người cao tuổi, trẻ em và người mắc các bệnh hô hấp, tim mạch có thể gặp những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn. Khi chỉ số AQI đạt mức từ 201 đến 300, chất lượng không khí ở mức rất xấu, đây là ngưỡng cảnh báo ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe, trong đó hầu hết mọi người đều có nguy cơ bị tác động nghiêm trọng hơn. Đặc biệt, khi AQI ở mức từ 301 đến 500, chất lượng không khí được xếp vào mức nguy hại, phát đi cảnh báo khẩn cấp về sức khỏe, toàn bộ dân số đều có nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. 

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, việc tiếp xúc với không khí ô nhiễm làm tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm đường hô hấp, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, các bệnh tim mạch và đột quỵ. Không khí ô nhiễm còn gây kích ứng mắt, tổn thương da, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, hệ thần kinh và sức khỏe tinh thần. Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc các bệnh hô hấp, tim mạch là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất khi chất lượng không khí suy giảm.

Thông tin về chất lượng không khí tại các tỉnh, thành phố hiện nay được cập nhật thường xuyên trên trang thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương. Việc theo dõi chỉ số AQI giúp người dân nhận biết mức độ ô nhiễm không khí, hiểu rõ nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, từ đó chủ động điều chỉnh sinh hoạt và thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe phù hợp.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh

Nguồn: Cục Phòng Bệnh (Bộ Y Tế)