Đái tháo đường típ 2: Nhận biết nguy cơ, phòng bệnh từ sớm

Đái tháo đường típ 2 thường tiến triển âm thầm, nhiều người chỉ biết mình mắc bệnh khi đã có biến chứng. Nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ và duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, bảo vệ sức khỏe lâu dài.  

Đừng chủ quan khi chưa có triệu chứng

Đái tháo đường típ 2 là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính, xảy ra khi cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả hoặc không sản xuất đủ insulin, khiến đường huyết tăng cao. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đái tháo đường típ 2 chiếm hơn 95% tổng số trường hợp mắc đái tháo đường trên toàn thế giới. 

Các triệu chứng của đái tháo đường típ 2 gồm khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên, đặc biệt vào ban đêm, cảm giác đói kéo dài ngay cả sau khi ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi và nhìn mờ. Tuy nhiên, bệnh thường diễn tiến từ từ, triệu chứng thường không rõ ràng, thậm chí không xuất hiện trong thời gian dài. Vì vậy, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi khám sức khỏe hoặc khi đã xuất hiện biến chứng.

Nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương mạch máu và thần kinh, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, suy thận, giảm thị lực, thậm chí mù lòa. Tổn thương thần kinh và tuần hoàn máu kém còn có thể dẫn đến loét bàn chân, trường hợp nặng có thể phải cắt cụt chi.

Nhận biết nguy cơ đái tháo đường típ 2

Người từ 45 tuổi trở lên hoặc từng mắc đái tháo đường thai kỳ có nguy cơ cao hơn người khác. Ngoài ra, người trưởng thành có chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 23 kg/m² trở lên và kèm ít nhất một yếu tố sau cũng cần được đánh giá nguy cơ: có cha, mẹ, anh, chị, em ruột hoặc con ruột mắc đái tháo đường; có tiền sử bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch; mắc tăng huyết áp hoặc đang điều trị tăng huyết áp; rối loạn mỡ máu; hội chứng buồng trứng đa nang; ít vận động thể lực hoặc có dấu hiệu kháng insulin, chẳng hạn vùng da ở cổ, nách, bẹn sẫm màu.

Nếu thuộc nhóm nguy cơ, bạn nên trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá và hướng dẫn kiểm tra đường huyết phù hợp.

Chủ động phòng bệnh từ sớm 

Thay đổi lối sống lành mạnh giúp giảm nguy cơ mắc đái tháo đường típ 2. Mỗi người nên duy trì cân nặng hợp lý; nếu thừa cân, giảm khoảng 5–10% trọng lượng cơ thể có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Trong chế độ ăn, cần tăng cường rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo, thực phẩm chế biến sẵn và chất béo bão hòa. 

Bên cạnh đó, hãy duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa phải mỗi tuần như đi bộ nhanh, bơi lội hoặc đạp xe; không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, kiểm soát căng thẳng và ngủ đủ giấc.Bắt đầu từ những thay đổi nhỏ mỗi ngày và duy trì đều đặn là cách thiết thực để giảm nguy cơ mắc bệnh, bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Tài liệu tham khảo

Bộ Y tế. Quyết định số 5481/QĐ-BYT ngày 30 tháng 12 năm 2020 về việc ban hành tài liệu chuyên môn Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2. 

Tổ chức Y tế thế giới. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh