Quản Cáo  Topbanner

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Cập nhật: 10:44 - 22/11/2026 | Lần xem: 78

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính: Hiểu đúng để phòng ngừa và kiểm soát

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba trên thế giới, nhưng nhiều người mắc bệnh vẫn chưa được chẩn đoán. Nhận biết sớm các dấu hiệu và kiểm soát bệnh giúp giảm nguy cơ biến chứng, cải thiện chất lượng sống.

 

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), COPD gây khoảng 3,4 triệu ca tử vong trên toàn cầu năm 2023. Ước tính có tới 70% người mắc COPD trên thế giới chưa được chẩn đoán, khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm. Tại Việt Nam, một nghiên cứu dịch tễ học từng ghi nhận khoảng 4,2% người từ 40 tuổi trở lên mắc bệnh. 

COPD là bệnh hô hấp mạn tính, gây tổn thương đường thở hoặc các túi khí nhỏ trong phổi, cản trở luồng không khí và khiến người bệnh khó thở. Ở giai đoạn đầu, triệu chứng có thể không rõ ràng và dễ bị bỏ qua, như ho kéo dài, khạc đờm (nhất là vào buổi sáng) và thở khò khè. Khó thở thường xuất hiện khi vận động, sau đó có thể tăng dần, thậm chí xảy ra ngay cả khi nghỉ ngơi, kèm cảm giác nặng ngực và mệt mỏi.

Nếu không được kiểm soát tốt, COPD có thể gây ra các đợt cấp (bệnh trở nặng đột ngột), khiến người bệnh ho, khó thở nhiều hơn, thậm chí phải nhập viện. Bệnh còn có thể dẫn đến suy hô hấp mạn tính, suy tim phải. Người mắc COPD cũng có nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe khác như ung thư phổi, sụt cân, teo cơ và loãng xương.

Khói thuốc lá, thuốc lào là yếu tố nguy cơ hàng đầu của COPD, bao gồm cả hút trực tiếp và thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động. Khói bếp than củi, ô nhiễm không khí, bụi và hóa chất tại nơi làm việc cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Ngoài ra, người từng bị nhiễm trùng hô hấp khi còn nhỏ, phổi phát triển kém hoặc mắc một số rối loạn di truyền hiếm gặp, chẳng hạn thiếu hụt protein giúp bảo vệ phổi, cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Mặc dù tổn thương phổi không thể phục hồi hoàn toàn, COPD vẫn có thể được phòng ngừa và kiểm soát. Quan trọng nhất là không hút thuốc lá, thuốc lào, tránh khói thuốc thụ động, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế khói bếp. Người làm việc trong môi trường nhiều bụi, hóa chất cần sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp.

Người mắc COPD cần được tư vấn tiêm vắc xin cúm hằng năm, vắc xin phế cầu và vắc xin phòng bệnh do vi rút hợp bào hô hấp (RSV) theo khuyến cáo để giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp và các đợt cấp. Đồng thời, nên duy trì vận động vừa sức như đi bộ, đạp xe với thời gian và cường độ phù hợp với tình trạng sức khỏe; kết hợp tập các kỹ thuật thở như thở chúm môi, thở cơ hoành theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng, uống nước phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe, giữ vệ sinh răng miệng, mũi họng và giữ ấm khi trời lạnh cũng góp phần bảo vệ sức khỏe hô hấp. Người đã được chẩn đoán COPD cần tuân thủ điều trị và tái khám theo hướng dẫn để kiểm soát triệu chứng, giảm nguy cơ xảy ra các đợt cấp.

Tài liệu tham khảo

Bộ Y tế. Quyết định số 2131/QĐ-BYT ngày 14/7/2026 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính”. 

Bộ Y tế. Quyết định số 1983/QĐ-BYT ngày 01/7/2026 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn kiểm soát yếu tố nguy cơ, người có yếu tố nguy cơ, người mắc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) – Fact Sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chronic-obstructive-pulmonary-disease-(copd)

Báo Sức khỏe & Đời sống, Bộ Y tế. Phòng ngừa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. https://suckhoedoisong.vn/phong-ngua-benh-phoi-tac-nghen-man-tinh-169172998.htm

Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD). World COPD Day 2026: Early Diagnosis and Management for a Better Life. https://goldcopd.org/world-copd-day-2026/

Phương Thủy – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh