Vì sao không uống rượu bia vẫn có thể mắc viêm gan?

Nhiều người lầm tưởng viêm gan chỉ xảy ra ở người hay uống rượu bia. Tuy nhiên, y khoa ghi nhận vi rút viêm gan mới là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm gan trên thế giới, bên cạnh đó là các chất độc hại như rượu bia, một số loại thuốc, các bệnh tự miễn cũng là một trong những nguyên nhân gây viêm gan.

Viêm gan do vi rút - Nguyên nhân hàng đầu trên toàn cầu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ, rượu bia chỉ là một trong số rất nhiều tác nhân gây hại. Trên thực tế, nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến viêm gan trên toàn cầu lại xuất phát từ các loại vi rút, bao gồm 5 chủng chính được ký hiệu là A, B, C, D và E. Cả 5 chủng này đều gây bệnh lý ở gan nhưng có con đường lây truyền và mức độ diễn tiến hoàn toàn khác nhau.

Đối với viêm gan A và E, mầm bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa do sử dụng thực phẩm hoặc nguồn nước bị ô nhiễm. Trong khi đó viêm gan B, C và D lây truyền qua đường máu và dịch cơ thể (tiếp xúc trực tiếp với máu nhiễm bệnh, quan hệ tình dục không an toàn, hoặc dùng chung kim tiêm). Đặc biệt, viêm gan B có thể truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở. Viêm gan D gây nhiễm trùng ở những người đã bị nhiễm viêm gan B, làm tăng tốc độ tổn thương tế bào gan.

Viêm gan do hóa chất, thuốc và độc tố

Gan giúp chuyển hóa và chuyển đổi độc tính cho vô số chất khác khi đưa vào cơ thể.  Việc lạm dụng hoặc gặp phản ứng bất lợi với một số loại thuốc điều trị, thảo dược không rõ nguồn gốc, hoặc tiếp xúc với các hóa chất độc hại trong môi trường sống đều có thể dẫn đến tổn thương gan do độc tố. Khi lượng hóa chất vượt quá khả năng tự giải độc của gan, các tế bào gan sẽ bị hủy hoại và bùng phát phản ứng viêm.

Bệnh viêm gan tự miễn và các tình trạng nhiễm trùng khác

Viêm gan tự miễn là bệnh lý xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể bị rối loạn, thay vì bảo vệ cơ thể lại quay sang nhận diện nhầm và tấn công trực tiếp vào các tế bào gan. Tình trạng này gây nên hiện tượng viêm gan mạn tính kéo dài mà hoàn toàn không liên quan đến lối sống hay thói quen sử dụng thức uống có cồn của bệnh nhân.

Bên cạnh đó, y học cũng ghi nhận một số tình trạng nhiễm trùng toàn thân do các loại vi rút hoặc vi khuẩn khác gây ra cũng có thể dẫn đến biến chứng viêm gan thứ phát.

Biến chứng nguy hiểm và biện pháp phòng bệnh viêm gan

Dù là nguyên nhân là gì thì viêm gan nếu không được điều trị có thể tiến triển thành xơ gan, lúc này các tế bào gan bị thay thế bởi các mô sẹo. Hoặc có thể tiến triển thành ung thư gan. Trong đó, viêm gan B và C là những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến ung thư gan trên toàn cầu.

Vì rượu không phải là nguyên nhân duy nhất, nên việc phòng bệnh cần toàn diện hơn. Hiện nay, chúng ta đã có vắc xin an toàn và hiệu quả cho viêm gan A và B. Vắc xin viêm gan B cũng giúp bảo vệ bạn khỏi viêm gan D. Hành vi ăn chín, uống chín cũng giúp giảm nguy cơ mắc viêm gan A và E. Bên cạnh đó, hãy chủ động bảo vệ bản thân bằng việc không dùng chung kim tiêm và thận trọng với các thủ thuật xâm lấn không đảm bảo vệ sinh.

Gan là một cơ quan quan trọng của cơ thể và cũng rất dễ bị tổn thương bởi nhiều yếu tố ngoài rượu bia. Hiểu đúng về các đường lây truyền và nguyên nhân gây bệnh sẽ giúp bạn bảo vệ lá gan của mình tốt hơn.

Nguồn tham khảo:

(1) https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/hepatitis

(2) https://www.cdc.gov/hepatitis/global/index.html

(3) https://www.cdc.gov/alcohol/about-alcohol-use/index.html

Huỳnh Thương - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh