Tăng tốc hành động loại trừ viêm gan vi rút, ngăn ngừa ung thư gan
Đó là chủ đề hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống viêm gan (28/7) năm 2026 do Bộ Y tế phát động, nhằm kêu gọi cộng đồng chủ động phòng ngừa, tầm soát và điều trị sớm. Đây là giải pháp quan trọng để giảm gánh nặng xơ gan, ung thư gan, đồng thời hướng tới mục tiêu loại trừ bệnh viêm gan vi rút vào năm 2030.
![]()
Gánh nặng viêm gan vi rút trên thế giới và tại Việt Nam
Viêm gan vi rút là tình trạng tổn thương mô gan do các chủng vi rút viêm gan A, B, C, D và E gây ra. Trong đó, viêm gan B và C có thể diễn tiến mạn tính, dẫn đến xơ gan, suy gan và ung thư gan. Đáng lo ngại, đa số người nhiễm bệnh không xuất hiện triệu chứng rõ ràng trong một thời gian dài.
Theo Báo cáo toàn cầu về viêm gan năm 2026 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mặc dù viêm gan vi rút là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị, đây vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do bệnh truyền nhiễm trên thế giới. Đáng chú ý, viêm gan B và C hiện chiếm hơn 95% tổng số ca tử vong liên quan đến viêm gan vi rút trên toàn cầu.
Năm 2024, ước tính có khoảng 1,3 triệu người tử vong do xơ gan và ung thư gan liên quan đến viêm gan vi rút B và C; trong đó nhiễm viêm gan B mạn tính gây ra khoảng 1,1 triệu ca tử vong, nhiễm viêm gan C gây ra khoảng 240.000 ca tử vong.
Theo Bộ Y tế, Việt Nam là quốc gia có gánh nặng bệnh tật do viêm gan B và C ở mức cao. Hiện cả nước ước tính có khoảng 6,5 triệu người mắc viêm gan B và gần 1 triệu người mắc viêm gan C. Viêm gan B và C cũng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và ung thư gan tại nước ta. WHO cho biết khoảng 90% trường hợp ung thư gan tại Việt Nam có liên quan đến viêm gan B và C, đưa Việt Nam vào nhóm cá quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư gan cao trên thế giới.
Tăng tốc hành động để bảo vệ lá gan khỏe mạnh
WHO nhấn mạnh rằng viêm gan vi rút hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả. Viêm gan B đã có vắc xin phòng bệnh hiệu quả; người mắc viêm gan B mạn tính có thể sử dụng thuốc điều trị để kiểm soát sự nhân lên của vi rút và giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Viêm gan C tuy chưa có vắc xin phòng ngừa, nhưng các thuốc kháng vi rút tác động trực tiếp có thể chữa khỏi hơn 95% trường hợp khi được chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Nếu triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng, tăng cường tiếp cận vắc xin, đẩy mạnh xét nghiệm tầm soát sớm và điều trị kịp thời, cùng với sự chung tay của toàn cộng đồng, chúng ta hoàn toàn có thể đẩy lùi và tiến tới loại trừ viêm gan vi rút vào năm 2030.
Hưởng ứng chủ đề Ngày Thế giới phòng, chống viêm gan, Ngành Y tế khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp sau:
- Tiêm vắc xin phòng viêm gan B, đặc biệt tiêm cho trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ sau sinh.
- Chủ động xét nghiệm tầm soát viêm gan B và C, nhất là những người thuộc nhóm nguy cơ hoặc chưa từng xét nghiệm.
- Tuyệt đối không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng và các vật dụng cá nhân dễ dính máu.
- Thực hành quan hệ tình dục an toàn; bảo đảm an toàn khi truyền máu, tiêm chích và thực hiện các thủ thuật y tế, thẩm mỹ.
- Người mắc viêm gan B, C cần tuân thủ khám, điều trị và theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc.
Loại trừ viêm gan vi rút vào năm 2030 không chỉ là mục tiêu của riêng Ngành Y tế, mà cần sự chung tay của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Mỗi người dân chủ động tiêm chủng, xét nghiệm và điều trị sớm chính là một hành động thiết thực góp phần đẩy lùi căn bệnh nguy hiểm này, bảo vệ lá gan khỏe mạnh cho bản thân và những người thân yêu.
Tài liệu tham khảo:
2.https://www.who.int/campaigns/world-hepatitis-day/2026
3.https://www.who.int/campaigns/world-hepatitis-day/2026
4.https://moh.gov.vn/index.jsp?aid=168739&cid=7241&pageId=5803&utm
Trần Ngọc - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh