Sử dụng thuốc khi cho con bú: Điều mẹ cần biết

Trong thời gian cho con bú, nhiều bà mẹ vẫn cần dùng thuốc để điều trị các bệnh như sốt, đau, dị ứng, nhiễm khuẩn, hen suyễn, đái tháo đường hoặc các bệnh mạn tính khác. Vì vậy, nhiều bà mẹ lo lắng thuốc có thể đi vào sữa mẹ và ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.

Phụ nữ cho con bú cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn các thuốc đều có thể sử dụng an toàn khi đang cho con bú. Chỉ một số ít thuốc cần thận trọng hoặc chống chỉ định vì có thể gây tác dụng bất lợi cho trẻ hoặc làm giảm tiết sữa.

Thuốc chủ yếu đi từ máu của mẹ vào sữa mẹ, sau đó trẻ hấp thu qua đường tiêu hóa khi bú. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nồng độ thuốc trong sữa, lượng sữa trẻ bú và khả năng hấp thu thuốc của trẻ. Trẻ dưới 01 tháng tuổi, trẻ sinh non hoặc đang mắc bệnh có nguy cơ bị ảnh hưởng nhiều hơn.

Những thuốc thường gặp và mức độ an toàn

Thuốc hạ sốt, giảm đau, kháng viêm: Paracetamol, ibuprofen và aspirin dùng ngắn ngày được xem là an toàn khi cho con bú. Codein, morphin, pethidine chỉ nên dùng liều duy nhất, tránh sử dụng lặp lại. Allopurinol và colchicine có thể sử dụng khi có chỉ định.

Thuốc chống dị ứng: Nên ưu tiên các thuốc kháng histamin ít gây buồn ngủ như cetirizin và loratadin. Hạn chế sử dụng diphenhydramine và chlorpheniramine vì có thể gây buồn ngủ ở trẻ và làm giảm tiết sữa.

Kháng sinh: Các nhóm penicillin, cephalosporin, macrolid và aminoglycosid thường an toàn khi cho con bú, tuy nhiên cần theo dõi trẻ nếu có tiêu chảy hoặc nấm miệng. Doxycyclin có thể sử dụng ngắn ngày. Metronidazole liều thấp có thể dùng, nhưng nếu sử dụng liều cao (2 g liều duy nhất) nên ngừng cho trẻ bú từ 12–24 giờ sau khi uống thuốc.

Thuốc chống trầm cảm: Một số thuốc như carbamazepine, valproic acid, amitriptyline có thể sử dụng trong thời kỳ cho con bú nhưng cần theo dõi trẻ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Thuốc bôi ngoài da, thuốc đặt phụ khoa: Thường an toàn vì hấp thu vào máu rất ít.

Thuốc tránh thai: Không nên sử dụng viên tránh thai phối hợp chứa estrogen vì có thể làm giảm tiết sữa và tăng nguy cơ huyết khối. Phụ nữ đang cho con bú nên ưu tiên các biện pháp chỉ chứa progestin như viên uống, que cấy hoặc dụng cụ tử cung chứa nội tiết.

Thuốc điều trị ung thư, thuốc chống phân bào, thuốc ức chế miễn dịch và các đồng vị phóng xạ là những thuốc chống chỉ định trong thời kỳ cho con bú.

Làm thế nào để hạn chế ảnh hưởng của thuốc lên trẻ?

Mẹ nên sử dụng thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ, ưu tiên các thuốc đã có dữ liệu an toàn ở phụ nữ cho con bú, dùng liều thấp nhất có hiệu quả và tránh kéo dài thời gian điều trị khi không cần thiết. Nên uống thuốc ngay sau khi cho trẻ bú; với thuốc dùng một lần mỗi ngày, nên uống trước giấc ngủ dài nhất của trẻ.

Lời khuyên dành cho các bà mẹ

Không nên tự ý ngừng thuốc hoặc tự ý ngừng cho con bú khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Trong thời gian dùng thuốc, cần theo dõi trẻ. Nếu trẻ có các dấu hiệu như bú kém, buồn ngủ nhiều, vàng da, nôn ói hoặc tiêu chảy, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn.

Việc sử dụng thuốc trong thời kỳ cho con bú nhìn chung là an toàn nếu được hướng dẫn đúng. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào để đảm bảo hiệu quả điều trị cho mẹ và an toàn cho trẻ.

Tài liệu tham khảo

1.Spencer JP, Thomas S, Trondsen Pawlowski RH. Medication Safety in Breastfeeding. Am Fam Physician. 2022 Dec;106(6):638-644. PMID: 36521462.

2.Bar-Oz B, Bulkowstein M, Benyamini L, et al. Use of antibiotic and analgesic drugs during lactation. Drug Saf. 2003;26(13):925-935. doi:10.2165/00002018-200326130-00002

3.WHO. Recommendations for drugs in the Eleventh WHO Model List of Essential Drugs

Bệnh viện Hùng Vương