Sinh non: Chủ động dự phòng, chăm sóc kịp thời

Sinh non là tình trạng trẻ chào đời trước 37 tuần tuổi thai, là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở trẻ sơ sinh. Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn sinh non, việc chủ động chăm sóc sức khỏe bà mẹ và can thiệp kịp thời sau sinh có thể góp phần giảm nguy cơ, hạn chế biến chứng và tạo điều kiện để trẻ phát triển khỏe mạnh.

Ảnh minh họa.

1. Chủ động dự phòng nguy cơ sinh non

Trước khi mang thai:

- Khám sức khỏe để phát hiện, kiểm soát các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường và những vấn đề có thể ảnh hưởng đến thai kỳ.

- Tiêm chủng các vắc xin cần thiết theo khuyến cáo; duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống lành mạnh và bổ sung acid folic theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

- Không hút thuốc lá, tránh khói thuốc, rượu bia và các chất kích thích.

- Chủ động kế hoạch mang thai, tránh mang thai ở tuổi vị thành niên và bảo đảm khoảng cách hợp lý giữa các lần mang thai.

Trong thời gian mang thai:

- Khám thai sớm, định kỳ để theo dõi sức khỏe mẹ và thai nhi, phát hiện các yếu tố nguy cơ sinh non.

- Ăn uống đầy đủ dưỡng chất; bổ sung sắt, canxi, acid folic theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

- Nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng; không hút thuốc, uống rượu bia hoặc tự ý dùng thuốc.

- Thai phụ có tiền sử sinh non, mang đa thai hoặc các yếu tố nguy cơ khác cần được theo dõi và tư vấn tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Nhận biết dấu hiệu cảnh báo sinh non: Thai phụ cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu trước 37 tuần thai như cơn co tử cung thường xuyên, đau bụng dưới, đau lưng âm ỉ, cảm giác nặng vùng chậu, ra máu âm đạo hoặc rỉ ối.

Trẻ sinh non được chăm sóc, theo dõi và điều trị tại đơn vị chăm sóc sơ sinh với sự hỗ trợ của các thiết bị y tế chuyên dụng.

2. Chăm sóc và can thiệp kịp thời đối với trẻ sinh non

Trẻ sinh non cần được chăm sóc phù hợp với tuổi thai, cân nặng và tình trạng sức khỏe. Một số biện pháp quan trọng gồm:

- Chăm sóc Kangaroo (da kề da): Đặt trẻ tiếp xúc da kề da trên ngực mẹ hoặc người chăm sóc theo hướng dẫn của nhân viên y tế, giúp giữ ấm, hỗ trợ ổn định các chức năng sinh lý, thúc đẩy nuôi con bằng sữa mẹ và tăng cường gắn kết gia đình.

- Ưu tiên sữa mẹ: Cho trẻ tiếp nhận sữa mẹ sớm khi tình trạng sức khỏe cho phép. Nếu trẻ chưa thể bú trực tiếp, cần được hỗ trợ nuôi dưỡng bằng sữa mẹ theo hướng dẫn chuyên môn; khuyến khích nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu khi phù hợp.

- Giữ ấm, phòng ngừa nhiễm khuẩn: Duy trì thân nhiệt phù hợp, vệ sinh tay trước khi chăm sóc, chăm sóc rốn đúng cách và bảo đảm môi trường sạch sẽ.

- Theo dõi dấu hiệu nguy hiểm: Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có biểu hiện bú kém, bỏ bú, li bì, khó thở, tím tái, sốt, hạ thân nhiệt hoặc co giật.

- Chăm sóc sau xuất viện: Tuân thủ lịch tái khám, theo dõi tăng trưởng, phát triển thể chất và thần kinh; thực hiện sàng lọc thị lực, thính lực khi có chỉ định và tiêm chủng theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

- Hỗ trợ gia đình: Hướng dẫn cha mẹ kỹ năng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ tại nhà và hỗ trợ tâm lý trong quá trình đồng hành cùng trẻ.

Đối với trẻ sinh cực non hoặc chưa ổn định, việc chăm sóc và điều trị cần được thực hiện tại cơ sở y tế có đủ năng lực chuyên môn.

Dự phòng sinh non và chăm sóc trẻ sinh non là quá trình liên tục, bắt đầu từ trước khi mang thai và kéo dài sau khi trẻ chào đời. Sự chủ động của người mẹ, đồng hành của gia đình cùng sự hỗ trợ của nhân viên y tế sẽ góp phần giảm nguy cơ biến chứng, giúp trẻ có cơ hội phát triển khỏe mạnh.

Mỗi hành động chăm sóc đúng cách hôm nay là nền tảng cho một khởi đầu khỏe mạnh và tương lai tốt đẹp hơn của trẻ sinh non.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y tế (2026), Hướng dẫn triển khai hưởng ứng Ngày thế giới vì Trẻ sinh non năm 2026 (Số: 8162/BYT-BMTE ngày 29/10/2026)

2.https://nhidong.org.vn/chuyen-muc/ngay-the-gioi-vi-tre-sinh-non-1711-c3-4092.aspx

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC)