Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng: Tăng niềm tin, tái thiết cuộc sống

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 7 triệu người khuyết tật, chiếm hơn 7% dân số từ 2 tuổi trở lên. Nhiều người gặp khó khăn về sức khỏe, học tập, việc làm và hòa nhập xã hội, đặc biệt là những người sống ở khu vực nông thôn, nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế và phục hồi chức năng còn hạn chế.

Cán bộ y tế hướng dẫn giáo viên, phụ huynh phát hiện sớm và can thiệp cho trẻ khuyết tật tại cộng đồng.

Chính vì vậy, phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng (PHCNDVCĐ) được xem là một chiến lược quan trọng nhằm đưa các dịch vụ hỗ trợ đến gần hơn với người khuyết tật, giúp họ cải thiện khả năng hoạt động, nâng cao chất lượng cuộc sống và hòa nhập cộng đồng.

Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng – Đưa dịch vụ đến tận nơi người dân sinh sống

Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng là quá trình phục hồi chức năng được thực hiện ngay tại nơi người khuyết tật sinh sống với sự tham gia của bản thân người khuyết tật, gia đình, nhân viên y tế, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội có liên quan. Mô hình này không chỉ giúp người khuyết tật dễ dàng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc mà còn tạo điều kiện để việc tập luyện, theo dõi và hỗ trợ được duy trì thường xuyên, liên tục.

Khác với quan niệm chỉ tập trung điều trị tại bệnh viện, PHCNDVCĐ hướng đến việc chuyển giao kiến thức và kỹ năng cho gia đình, giúp người khuyết tật được hỗ trợ ngay trong môi trường sống quen thuộc của mình. Đây là cách tiếp cận phù hợp, hiệu quả và bền vững, đặc biệt đối với những người cần quá trình phục hồi lâu dài.

Tăng niềm tin để từng bước phục hồi và hòa nhập

Khuyết tật không chỉ gây ảnh hưởng đến chức năng vận động hay sinh hoạt hằng ngày mà còn tác động lớn đến tâm lý của người bệnh và gia đình. Nhiều người rơi vào cảm giác tự ti, mặc cảm hoặc mất niềm tin vào khả năng phục hồi của bản thân.

Thông qua các hoạt động tư vấn, truyền thông giáo dục sức khỏe và hướng dẫn phục hồi chức năng tại cộng đồng, người khuyết tật được cung cấp những kiến thức khoa học chính xác về tình trạng sức khỏe của mình, hiểu được những khả năng có thể cải thiện và cách thức tập luyện phù hợp. Từ đó, họ dần chuyển từ tâm lý lo lắng, bị động sang chủ động tham gia vào quá trình phục hồi.

Mỗi thay đổi tích cực dù nhỏ như tự ăn uống, tự mặc quần áo, tự di chuyển hay giao tiếp tốt hơn đều mang lại động lực lớn, giúp người khuyết tật và gia đình thêm niềm tin vào tương lai. Niềm tin ấy chính là nền tảng quan trọng để duy trì quá trình tập luyện lâu dài và đạt được những kết quả phục hồi tốt hơn.

Phục hồi toàn diện để tái thiết cuộc sống

Mục tiêu của phục hồi chức năng không chỉ là phục hồi những chức năng đã mất mà còn giúp người khuyết tật phát huy tối đa khả năng còn lại để sống độc lập và hòa nhập xã hội. Vì vậy, PHCNDVCĐ được triển khai theo hướng toàn diện, kết hợp nhiều lĩnh vực khác nhau.

Bên cạnh các hoạt động vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu và hỗ trợ tâm lý, người khuyết tật còn được hướng dẫn sử dụng các dụng cụ trợ giúp như xe lăn, nẹp chỉnh hình, chân tay giả hoặc các thiết bị hỗ trợ khác nhằm tăng khả năng vận động và tự chăm sóc bản thân. Đồng thời, gia đình cũng được hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa biến chứng như loét tỳ đè, cứng khớp, teo cơ và các thương tật thứ cấp có thể xảy ra trong quá trình chăm sóc.

Không dừng lại ở khía cạnh y tế, phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng còn chú trọng hỗ trợ học tập, hướng nghiệp, tạo việc làm và khuyến khích người khuyết tật tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, xã hội phù hợp. Khi có cơ hội học tập, lao động và đóng góp cho cộng đồng, người khuyết tật không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn khẳng định giá trị của bản thân và giảm gánh nặng cho gia đình.

Nhân viên y tế hỗ trợ trẻ khuyết tật tập vận động phục hồi chức năng.

Chung tay xây dựng cộng đồng hòa nhập và không rào cản

Hiệu quả của phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng phụ thuộc vào sự phối hợp giữa người khuyết tật, gia đình, nhân viên y tế, chính quyền địa phương và cộng đồng. Trong đó, gia đình giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tập luyện và chăm sóc hằng ngày, còn mạng lưới y tế và các tổ chức địa phương giúp theo dõi, tư vấn và kết nối nguồn lực hỗ trợ.

Sự quan tâm và thấu hiểu từ cộng đồng góp phần giảm kỳ thị, tạo môi trường bình đẳng để người khuyết tật phát triển năng lực, tự tin hòa nhập xã hội. Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng không chỉ là giải pháp y tế mà còn là hành trình đồng hành và trao quyền, giúp người khuyết tật nâng cao sức khỏe, sống độc lập và hòa nhập ngay tại nơi mình sinh sống.

Tài liệu tham khảo:

Luật Người khuyết tật số 51/2010/QH12, ban hành ngày 17/6/2010. Link: https://vbpl.vn/TW/Pages/vbpq-toanvan.aspx?ItemID=27914 

Pháp lệnh về người tàn tật năm 1998. Link: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Van-hoa-Xa-hoi/Phap-lenh-nguoi-tan-tat-1998-06-1998-PL-UBTVQH10-44408.aspx 

Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD).Link:https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convention_accessible_pdf.pdf 

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). (2011). Báo cáo thế giới về khuyết tật. Link: https://www.who.int/publications/i/item/world-report-on-disability 

Bộ Y tế Việt Nam. (2014). Tài liệu hướng dẫn phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng. Link: https://kcb.vn

    - https://suckhoedoisong.vn/chu-trong-nang-cao-nang-luc-cham-soc-nguoi-khuyet-tat-tai-cong-dong-169241212132347742.htm

Khoa Sức khoẻ cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC