Phòng ngừa té ngã ở người cao tuổi: Chủ động để sống khỏe và độc lập

Thông qua buổi sinh hoạt chuyên đề do Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) tổ chức, các chuyên gia y tế đã mang đến cái nhìn toàn diện cùng những giải pháp thiết thực nhằm giúp người cao tuổi nhận diện và đẩy lùi nguy cơ té ngã, bảo vệ chất lượng cuộc sống bền vững.

Ảnh: ThS. BS Nguyễn Trần Tố Trân – Bộ môn Lão khoa, Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh báo cáo tại buổi sinh soạt.

Sáng ngày 24/4/2026, hội trường Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) trở nên sôi nổi hơn thường lệ với buổi sinh hoạt Câu lạc bộ Dinh dưỡng – Bệnh không lây mang chủ đề “Phòng ngừa té ngã ở người cao tuổi”. Sự kiện đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng với hơn 230 đại biểu tham dự, bao gồm cả hình thức trực tiếp tại chỗ lẫn trực tuyến qua màn ảnh nhỏ, cho thấy mức độ quan tâm rất lớn đối với vấn đề an toàn sức khỏe của người cao tuổi.

Trong khuôn khổ buổi sinh hoạt, các chuyên gia đã chỉ rõ rằng té ngã không chỉ là một tai nạn sinh hoạt thông thường mà còn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến những chấn thương nghiêm trọng. Những hệ lụy như gãy xương hông, chấn thương sọ não không chỉ gây đau đớn thể xác mà còn khiến người cao tuổi mất đi khả năng vận động, dẫn đến suy giảm sự độc lập và tăng nguy cơ tử vong. Thực tế đáng lo ngại là phần lớn các ca gãy xương hông ở người già đều bắt nguồn từ những cú ngã bất ngờ, gây ra gánh nặng lớn cho công tác chăm sóc và làm sụt giảm nghiêm trọng chất lượng sống của người bệnh.

Phân tích sâu hơn về căn nguyên, các báo cáo viên cho biết nguy cơ té ngã thường đến từ sự cộng hưởng giữa yếu tố sức khỏe nội tại và môi trường sống bên ngoài. Sự suy giảm tự nhiên về thị lực, thính lực, cùng tình trạng yếu cơ hay rối loạn thăng bằng là những tác nhân chính, bên cạnh tác dụng phụ của một số loại thuốc điều trị gây ra trạng thái lơ mơ, choáng váng. Song song đó, một không gian sống thiếu an toàn với sàn nhà trơn trượt, ánh sáng yếu hay vật cản trên lối đi cũng là những “cái bẫy” tiềm ẩn. Để nhận diện sớm các nguy cơ này, việc ứng dụng những bài kiểm tra đơn giản như “đứng lên và đi” (Timed Up and Go) đang được khuyến khích rộng rãi trong cộng đồng như một biện pháp sàng lọc hiệu quả.

Trao đổi về chiến lược bảo vệ an toàn cho người cao tuổi, ThS. BS Nguyễn Trần Tố Trân – Bộ môn Lão khoa, Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng việc phòng ngừa cần được thực hiện một cách đồng bộ và kiên trì. Trước hết, mỗi gia đình cần chú trọng cải tạo môi trường sống thông qua việc giữ sàn nhà luôn khô ráo, lắp đặt thêm tay vịn tại cầu thang, phòng tắm và đảm bảo hệ thống chiếu sáng đầy đủ. Bên cạnh đó, việc duy trì các thói quen lành mạnh như chọn giày dép phù hợp, tập luyện thái cực quyền hay các bài tập đứng – ngồi sẽ giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp và khả năng giữ thăng bằng một cách rõ rệt.

Bên cạnh những thay đổi về lối sống và môi trường, ThS. BS Nguyễn Trần Tố Trân cũng đặc biệt lưu ý vai trò của việc kiểm soát sức khỏe định kỳ. Thông qua việc tầm soát loãng xương, chăm sóc bàn chân và rà soát kỹ lưỡng danh mục thuốc đang sử dụng, chúng ta có thể hạn chế tối đa các phản ứng phụ không mong muốn gây mất thăng bằng. Buổi sinh hoạt kết thúc trong sự đồng thuận cao của người tham dự, không chỉ trang bị thêm kiến thức y khoa mà còn khơi dậy ý thức chủ động trong việc bảo vệ sự an toàn của bản thân và người thân, góp phần duy trì cuộc sống vui khỏe, giảm bớt áp lực cho gia đình và xã hội.

Tài liệu tham khảo:

www.cdc.gov/injuries/fearture/older-adults- falls/index.html

Ganz DA, Latham NK. Prevention of Falls in Community-Dwelling Older Adults. 2020;382(8):734-43. doi: doi:10.1056/NEJMcp1903252.

Lê Nguyễn, Bá Trình – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Min