Phòng ngừa Glôcôm qua lối sống lành mạnh

Glôcôm là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa không hồi phục. Duy trì lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý và kiểm tra mắt định kỳ có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ thị lực.

Glôcôm đang âm thầm đe dọa hàng triệu người trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Đây là bệnh lý mắt phổ biến gây tổn thương dây thần kinh thị giác do tăng nhãn áp, có thể dẫn đến mù lòa không thể phục hồi nếu không được phát hiện sớm. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hiện có khoảng 80 triệu người mắc Glôcôm trên toàn cầu và con số này dự kiến sẽ tăng lên 111,8 triệu vào năm 2040. Trong bối cảnh Tuần lễ Glôcôm Thế giới 2026 với thông điệp “Đoàn kết vì một thế giới không còn bệnh Glôcôm”, việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh là rất cần thiết.

Tại Việt Nam, đặc biệt ở các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, nhịp sống bận rộn khiến nhiều người ít quan tâm đến sức khỏe mắt, dẫn đến phát hiện bệnh muộn. Tuy nhiên, việc duy trì lối sống lành mạnh có thể góp phần phòng ngừa Glôcôm và giảm nguy cơ mắc bệnh thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý, hoạt động thể chất và kiểm tra mắt định kỳ.

Glôcôm thường gặp ở người trên 40 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc bệnh, người bị đái tháo đường, tăng huyết áp, hút thuốc lá hoặc cận thị nặng. Đây là những yếu tố nguy cơ phổ biến liên quan đến bệnh. Vì vậy, xây dựng lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm các yếu tố nguy cơ này. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc duy trì chế độ ăn cân bằng, tập luyện thường xuyên và hạn chế các thói quen không tốt có thể giúp giảm nguy cơ mắc Glôcôm, đặc biệt ở những người duy trì hoạt động thể chất ở mức độ vừa phải. Bên cạnh đó, kiểm soát cân nặng cũng rất quan trọng vì béo phì có liên quan đến tăng nguy cơ Glôcôm do rối loạn chuyển hóa. Một số nghiên cứu gần đây cũng cho thấy chỉ số khối cơ thể (BMI) quá cao hoặc quá thấp đều có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh. Do đó, mỗi người nên chủ động đánh giá tình trạng sức khỏe của bản thân và tham khảo ý kiến bác sĩ để xây dựng lối sống phù hợp, đặc biệt nếu thuộc nhóm nguy cơ cao.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý là nền tảng của lối sống lành mạnh giúp phòng ngừa Glôcôm. Các chuyên gia khuyến nghị nên tăng cường thực phẩm giàu chất chống oxy hóa nhằm bảo vệ dây thần kinh thị giác khỏi tổn thương. Rau lá xanh đậm như rau chân vịt, bông cải xanh hay cải xoăn là những lựa chọn tốt vì chứa nhiều nitrates giúp cải thiện lưu thông máu và hỗ trợ giảm nhãn áp. Bên cạnh đó, các loại trái cây giàu vitamin A và C như cam, việt quất và cà rốt cũng có lợi cho sức khỏe mắt nhờ tác dụng chống viêm và bảo vệ tế bào. Ngược lại, nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ uống chứa nhiều caffeine (trên 3 tách cà phê mỗi ngày) và rượu bia vì có thể làm tăng nhãn áp tạm thời.

Hoạt động thể chất thường xuyên cũng được xem là “liều thuốc tự nhiên” giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và hỗ trợ giảm nhãn áp. Các bài tập aerobic mức độ vừa phải như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc yoga khoảng 30 phút mỗi ngày, từ 3 đến 5 lần mỗi tuần có thể giúp tăng cường tuần hoàn máu và hỗ trợ kiểm soát nhãn áp. Tuy nhiên, cần tránh các bài tập quá nặng như nâng tạ lớn hoặc nín thở lâu khi tập luyện vì có thể làm tăng nhãn áp tạm thời. Khi tập yoga nên lựa chọn các động tác nhẹ nhàng và tránh các tư thế đầu thấp.

Bên cạnh đó, việc bỏ hút thuốc lá cũng rất quan trọng vì hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc Glôcôm. Quản lý căng thẳng thông qua thiền, nghỉ ngơi hợp lý và ngủ đủ từ 7 đến 8 giờ mỗi ngày cũng góp phần hỗ trợ kiểm soát nhãn áp. Khi kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh và tập luyện phù hợp, những thói quen này còn giúp kiểm soát đường huyết và huyết áp.

Lối sống lành mạnh không chỉ góp phần phòng ngừa Glôcôm mà còn giúp nâng cao chất lượng cuộc sống. Từ việc duy trì chế độ dinh dưỡng giàu rau củ, tập luyện thể chất hợp lý đến khám mắt định kỳ, mỗi thay đổi nhỏ đều có thể giúp bảo vệ thị lực lâu dài. Thị lực là tài sản quý giá, vì vậy hãy chủ động chăm sóc và bảo vệ đôi mắt của mình ngay từ hôm nay.

Khoa Sức khỏe cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC

Nguồn tham khảo:

Glaucoma Research Foundation, See the Future Clearly: Take Action During World Glaucoma Week, https://glaucoma.org/articles/see-the-future-clearly-take-action-during-world-glaucoma-week, truy cập ngày 05/3/2026.

Glaucoma Research Foundation, Nutrion and Glaucoma, https://glaucoma.org/articles/nutrition-and-glaucoma , truy cập ngày 05/3/2026

National Library of Medicine, Diet, exercise, and lifestyle in Glaucoma, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12608359/, truy cập ngày 05/3/2026.

Coastal Jersey Eye Center , Lifestyle Choices for Glaucoma Prevention, https://www.coastaljerseyeye.com/lifestyle-choices-for-glaucoma-prevention/, truy cập ngày 05/3/2026.

The Glaucoma Foundation, Fruits and Nuts for Antioxidant Protection, https://glaucomafoundation.org/diets-role-in-glaucoma-management/ , truy cập ngày 05/3/2026.