Ngày Hen toàn cầu 2026: tăng cường tiếp cận thuốc hít kháng viêm trong kiểm soát hen phế quản

Hen phế quản là một trong những bệnh hô hấp mạn tính phổ biến nhất, ảnh hưởng đến hơn 260 triệu người trên toàn cầu. Mỗi năm, thế giới vẫn ghi nhận hơn 450.000 ca tử vong do hen. Phần lớn trường hợp tử vong này có thể phòng ngừa nếu người bệnh được chẩn đoán và điều trị đúng cách.

Nhân Ngày Hen toàn cầu (05/5/2026), Tổ chức Sáng kiến Toàn cầu về Hen phế quản (GINA) đã phát động chủ đề “Tiếp cận thuốc hít kháng viêm cho tất cả người bệnh hen phế quản – vẫn là một nhu cầu cấp thiết”. Thông điệp tiếp tục nhấn mạnh vai trò của điều trị kháng viêm trong kiểm soát hen, đồng thời kêu gọi việc bảo đảm mọi người bệnh, kể cả trẻ nhỏ, được tiếp cận thuốc hít thiết yếu để kiểm soát và xử trí cơn hen hiệu quả.

Hen phế quản là bệnh đặc trưng bởi tình trạng viêm mạn tính của đường thở, thường biểu hiện bằng các triệu chứng như thở khò khè, khó thở, tức ngực và ho. Tuy nhiên, tình trạng viêm vẫn có thể âm thầm tồn tại ngay cả khi người bệnh không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, việc chỉ sử dụng thuốc khi xuất hiện cơn khó thở là chưa đúng, nó có thể làm tăng nguy cơ bùng phát các cơn hen cấp và các biến chứng nghiêm trọng.

Theo các khuyến cáo hiện hành, điều trị bằng thuốc chứa corticosteroid dạng hít (ICS) làm giảm rõ rệt tần suất và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, đồng thời giảm nguy cơ cơn bùng phát hoặc tử vong vì hen. Do đó, người bệnh cần được tiếp cận và sử dụng thuốc theo hướng dẫn của nhân viên y tế, không chỉ sử dụng thuốc khi có triệu chứng.

Bên cạnh đó, việc nhận biết bệnh hen chưa được kiểm soát tốt là cơ sở quan trọng để điều chỉnh chế độ điều trị. Các dấu hiệu như: triệu chứng xuất hiện nhiều hơn, thức giấc ban đêm do khó thở, phải dùng thuốc cắt cơn nhiều lần, giảm khả năng vận động thể lực cho thấy người bệnhcần được đánh giá lại và điều chỉnh phác đồ điều trị.

Hưởng ứng Ngày Hen toàn cầu năm 2026, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh khuyến cáo người dân, đặc biệt là người bệnh hen:

- Chủ động đến cơ sở y tế để khám, tư vấn và được chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

- Tuân thủ dùng thuốc theo hướng dẫn của cán bộ y tế. Không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc khi thấy triệu chứng cải thiện.

- Tái khám định kỳ để đánh giá mức độ kiểm soát bệnh.

- Hạn chế tiếp xúc với các tác nhân dễ gây lên cơn hen như: không khí ô nhiễm (trong nhà và ngoài trời), mạt bụi nhà, nấm mốc, khói thuốc, hoá chất, v.v.

Kiểm soát hen phế quản bằng tuân thủ điều trị và sử dụng đều đặn thuốc hít kháng viêm theo chỉ định là chìa khóa để giảm cơn hen, phòng biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Tài liệu tham khảo

1. https://ginasthma.org/world-asthma-day-2026/

2.https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/asthma

3. Sổ tay hướng dẫn quản lý và dự phòng Hen: https://ginasthma.org/wp-content/uploads/2023/09/GINA-2023-POCKET-GUIDE-VIETNAMESE-WMS.pdf

4. Bộ Y tế Việt Nam (2020). Quyết định số 1851/QĐ-BYT về Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hen phế quản.

Nguyễn Nhã Trân, Diệu Hương – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh