Khi yêu thương cần được thể hiện bằng hành động

Sau sinh, nhiều người mẹ phải đối mặt với mệt mỏi, căng thẳng và nguy cơ trầm cảm do áp lực chăm sóc con, thiếu ngủ kéo dài và biến đổi nội tiết tố. Các nghiên cứu cho thấy sự quan tâm, chia sẻ từ gia đình, đặc biệt là người chồng có thể làm giảm đáng kể nguy cơ trầm cảm và giúp người mẹ phục hồi tốt hơn. Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho mẹ sau sinh không phải việc riêng của người mẹ, mà là trách nhiệm của cả gia đình và xã hội.

Gia đình cần làm gì để hỗ trợ mẹ sau sinh?

Các nghiên cứu cho thấy phụ nữ sau sinh nhận được sự chia sẻ, hỗ trợ từ chồng và gia đình thường có khả năng phục hồi tâm lý tốt hơn, ít xuất hiện triệu chứng trầm cảm hơn.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Scientific Reports năm 2022 ghi nhận mối liên quan chặt chẽ giữa mức độ hỗ trợ xã hội và nguy cơ trầm cảm sau sinh: người mẹ càng cảm thấy được quan tâm, nguy cơ trầm cảm càng giảm.

Sự hỗ trợ dành cho người mẹ không chỉ là giúp đỡ về vật chất mà còn thể hiện qua những hành động giản dị hằng ngày:

Lắng nghe và chia sẻ những cảm xúc, tâm sự của mẹ.

Cùng chăm sóc em bé và san sẻ việc nhà.

Động viên, khích lệ thay vì trách móc hay phán xét.

Tạo điều kiện để mẹ có thời gian nghỉ ngơi và hồi phục sức khỏe.

Người chồng đóng vai trò đặc biệt quan trọng

Người chồng là chỗ dựa tinh thần gần gũi nhất đối với phụ nữ sau sinh. Những việc làm tưởng chừng rất nhỏ như thức cùng chăm con, phụ giúp việc nhà, hỏi han hoặc dành thời gian lắng nghe cũng có thể giúp người mẹ cảm thấy được yêu thương và thấu hiểu.

Sự đồng hành của người bạn đời không chỉ giúp giảm bớt cảm giác cô đơn mà còn góp phần nâng cao khả năng phục hồi tâm lý của người mẹ trong giai đoạn sau sinh.

Tránh tạo thêm áp lực cho người mẹ

Sau sinh, nhiều phụ nữ đã phải đối mặt với không ít áp lực về việc chăm con, cho con bú hay cân bằng cuộc sống gia đình. Những lời chê trách như “mẹ vụng”, “chăm con chưa tốt” hay “phải mạnh mẽ lên” có thể khiến họ thêm mặc cảm và tự ti.

Thay vào đó, gia đình nên:

Khích lệ và động viên thay vì phán xét.

Chủ động chia sẻ công việc chăm sóc trẻ.

Tôn trọng cảm xúc và sự mệt mỏi của người mẹ.

Khuyến khích mẹ nghỉ ngơi và dành thời gian chăm sóc bản thân.

Chủ động nhận biết các dấu hiệu bất thường

Không ít phụ nữ âm thầm chịu đựng những cảm xúc tiêu cực vì cho rằng đó là điều bình thường sau sinh. Tuy nhiên, nếu các biểu hiện dưới đây kéo dài trên hai tuần, gia đình cần quan tâm và tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế:

Buồn bã kéo dài, thường xuyên khóc.

Lo âu quá mức hoặc dễ cáu gắt.

Mất ngủ kéo dài dù rất mệt.

Thu mình, né tránh giao tiếp.

Cảm thấy bản thân vô dụng hoặc không muốn chăm con.

Đặc biệt, nếu người mẹ xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé, cần đưa đến cơ sở y tế để được hỗ trợ kịp thời.

Chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người mẹ sau sinh không phải là việc của riêng người mẹ, mà là trách nhiệm của cả gia đình và xã hội. Một lời động viên, một sự sẻ chia đúng lúc có thể trở thành nguồn sức mạnh giúp người mẹ vượt qua giai đoạn khó khăn và tận hưởng trọn vẹn hành trình làm mẹ.

Nguồn tham khảo

Bộ Y tế (2020).Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản. Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.

Bộ Y tế (2015).Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số rối loạn tâm thần thường gặp. Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.

World Health Organization (2022).Maternal mental health.

American Psychiatric Association (2013).Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.

World Health Organization (2016).Thinking Healthy: A Manual for Psychological Management of Perinatal Depression. Geneva: WHO.

Hahyeon Cho (2022). Association between social support and postpartum depression

Thanh Trúc – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh