Chủ động phòng bệnh tay chân miệng từ nhà trường đến cộng đồng

Tính đến tháng 5/2026, Thành phố Hồ Chí Minh đã ghi nhận gần 16.000 ca mắc bệnh tay chân miệng. Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, việc triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng tại gia đình, nhà trường và cộng đồng được xem là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe trẻ em.

Theo số liệu từ hệ thống giám sát dịch bệnh, tính đến ngày 10/5/2026, Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận 15.989 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng (TCM). Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính do các vi rút thuộc nhóm Enterovirus gây ra, phổ biến nhất là Coxsackievirus (A6, A10, A16) và Enterovirus 71 (EV71).

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, và trẻ dưới 5 tuổi là nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh TCM cao nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Vi rút gây bệnh tồn tại trong dịch tiết mũi họng, nước bọt, dịch từ nốt mụn nước và phân của người bệnh. Bệnh TCM đặc biệt dễ lây qua bàn tay nhiễm bẩn, đồ chơi, vật dụng sinh hoạt hoặc các bề mặt dùng chung trong môi trường tập thể như nhà trẻ, trường học.

Khả năng lây lan của bệnh cao nhất trong tuần đầu tiên. Tuy nhiên, vi rút vẫn tiếp tục phát tán ra môi trường nhiều ngày sau khi các triệu chứng đã thuyên giảm. Đáng lưu ý, người nhiễm vi rút không có triệu chứng rõ ràng vẫn có thể trở thành nguồn lây cho cộng đồng.

Trẻ mắc TCM thường có các dấu hiệu điển hình như sốt, đau họng, biếng ăn. Đặc điểm nhận diện đặc trưng nhất là các nốt mụn nước xuất hiện ở niêm mạc miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc vùng mông. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng, gây ra những biến chứng nguy hiểm đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ.

Để ngăn chặn dịch bệnh bùng phát, phụ huynh, người chăm sóc trẻ và nhà trường cần thực hiện nghiêm túc nguyên tắc “3 sạch”:  

- Ăn uống sạch: Đảm bảo ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải được rửa sạch trước khi sử dụng.

- Ở sạch: Thường xuyên lau sạch sàn nhà, các bề mặt, đồ chơi và các dụng cụ tiếp xúc hàng ngày bằng xà phòng hoặc các dung dịch sát khuẩn thông thường.

- Bàn tay sạch: Người lớn và trẻ em phải rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, đặc biệt sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.

Bên cạnh đó, việc phối hợp cách ly và theo dõi y tế đóng vai trò vô cùng quan trọng. Trẻ mắc bệnh không đến lớp ít nhất là 10 ngày kể từ khi khởi bệnh và chỉ đến lớp khi hết loét miệng và các mụn nước. Điều này giúp hạn chế tối đa nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng là điều kiện tiên quyết để kiểm soát hiệu quả, không để dịch bệnh tay chân miệng lan rộng.

Nguồn tham khảo:

1. Quyết định số 581/QĐ-BYT ngày 24/02/2012 của Bộ Y tế về việc ban hành “Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh tay chân miệng.

2. Quyết định số 292/QĐ-BYT ngày 22/01/2024 của Bộ Y tế về “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh Tay chân miệng.

3. https://www.cdc.gov/hand-foot-mouth/causes/index.html

Hoàng Thương - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh