Ai có nguy cơ mắc bệnh do não mô cầu cao hơn?

Bệnh do não mô cầu là một tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính, tuy không quá phổ biến nhưng có thể dẫn đến tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề chỉ trong vài giờ khởi phát. Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, song nguy cơ mắc và trở nặng sẽ cao hơn ở những nhóm đối tượng có yếu tố nguy cơ về sức khỏe, độ tuổi và môi trường sống.

Nhóm suy giảm hoặc thay đổi chức năng miễn dịch

Hệ miễn dịch đóng vai trò then chốt trong việc chống lại vi khuẩn não mô cầu. Những người bị suy giảm chức năng lách hoặc không có lách, người nhiễm HIV, người mắc các hội chứng thiếu hụt bổ thể… thuộc nhóm có nguy cơ cao hàng đầu. Đáng chú ý, ở nhiều trường hợp, việc mắc bệnh do não mô cầu chính là dấu hiệu đầu tiên giúp bác sĩ phát hiện tình trạng thiếu hụt bổ thể tiềm ẩn của cơ thể.

Ngoài ra, việc sử dụng các thuốc ức chế bổ thể trong điều trị một số bệnh lý đặc thù cũng làm tăng lên đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh. Nhóm bệnh nhân này cần được theo dõi sát và đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ.

Nhóm đối tượng theo độ tuổi

Độ tuổi là một yếu tố quan trọng quyết định mức độ phơi nhiễm và nguy cơ mắc bệnh. Theo CDC Hoa Kỳ, trẻ em dưới 1 tuổi là nhóm nguy cơ cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và lượng kháng thể truyền từ mẹ suy giảm dần. Tiếp sau đó là nhóm thanh thiếu niên và thanh niên từ 16 đến 23 tuổi. Độ tuổi này thường có xu hướng giao lưu xã hội mật thiết. Và cuối cùng là những người cao tuổi từ 85 tuổi trở lên, có hệ thống miễn dịch suy giảm tự nhiên do lão hóa.

Nhóm có môi trường sống và làm việc đặc thù

Môi trường sinh hoạt tập trung đông người như ký túc xá sinh viên, nhà trọ, trường học, doanh trại quân đội, hoặc việc di chuyển, du lịch đến các vùng đang có dịch lưu hành cũng tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn lây lan qua dịch tiết đường hô hấp trong quá trình tiếp xúc gần. Bên cạnh đó, nhân viên y tế, nhân viên phòng xét nghiệm thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với vi khuẩn Neisseria meningitidis cũng là nhóm có nguy cơ cao.  

Người tiếp xúc gần với người bệnh

Nếu trong gia đình hoặc nơi làm việc có người đã được xác định mắc bệnh não mô cầu, những người tiếp xúc gần sẽ có nguy cơ cao bị lây nhiễm. Trong trường hợp này, việc điều trị dự phòng bằng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ là biện pháp bắt buộc càng sớm càng tốt, bất kể người tiếp xúc đã từng tiêm vắc xin hay chưa.

Làm sao để bảo vệ bản thân?

Để chủ động phòng bệnh, tiêm chủng vắc xin đầy đủ và đúng lịch vẫn là “lá chắn” bảo vệ hiệu quả và bền vững nhất, đặc biệt với trẻ nhỏ, lứa tuổi thanh thiếu niên và những người thuộc nhóm nguy cơ cao nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro mắc bệnh và biến chứng nguy hiểm.

Nguồn tài liệu: https://www.cdc.gov/meningococcal/hcp/clinical/index.html

Huỳnh Thương - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh