5 điều cần lưu ý khi chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết tại nhà

Phần lớn người mắc sốt xuất huyết có thể điều trị tại nhà. Tuy nhiên, chăm sóc đúng cách và nhận biết sớm dấu hiệu trở nặng là yếu tố quyết định giúp phòng ngừa biến chứng. Hãy ghi nhớ 5 điều quan trọng dưới đây để bảo vệ người bệnh an toàn.

1. Hạ sốt đúng cách

Sốt cao liên tục là nỗi ám ảnh điển hình của sốt xuất huyết, nhưng tâm lý nôn nóng hạ sốt bằng mọi giá đôi khi lại kéo theo những hậu quả khôn lường. Để xử lý an toàn, người bệnh trước hết cần được nghỉ ngơi, hạn chế vận động và ưu tiên chườm mát. Trong trường hợp thân nhiệt vượt mốc 38,5°C, Paracetamol là thuốc hạ sốt được khuyến cáo sử dụng, đi kèm yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt về liều lượng (10-15mg/kg cân nặng) không dung quá 4 lần/ngày và giãn cách 4-6 giờ giữa các lần uống. Đặc biệt cần tuyệt đối tránh xa Ibuprofen, Aspirin hay các loại thuốc chứa aspirin vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết, khiến bệnh nhân rơi vào tình trạng nguy kịch.

Bù đủ dịch và dinh dưỡng

Cùng với việc hạ sốt, chống mất nước là yếu tố quan trọng tiếp theo. Trong giai đoạn nguy hiểm, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng thoát huyết tương, dẫn đến giảm thể tích tuần hoàn và mất nước. Vì vậy, bù đủ dịch bằng đường uống là một trong những biện pháp quan trọng nhất. Hãy ưu tiên bổ sung liên tục các loại thức uống giàu dưỡng chất và điện giải như nước lọc, dung dịch Oresol (pha chuẩn theo tỷ lệ khuyến cáo), nước trái cây tươi hoặc sữa. Ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, chia thành nhiều bữa nhỏ. Không tự ý truyền dịch tại nhà hoặc tại các cơ sở không đủ điều kiện vì có thể gây quá tải tuần hoàn, phù phổi và nhiều biến chứng nguy hiểm.

Theo dõi sát dấu hiệu trở nặng

Bên cạnh việc bảo đảm dinh dưỡng và bù đủ dịch, người chăm sóc cần theo dõi sát lượng nước tiểu, các biểu hiện mất nước (như môi khô, khát nhiều, mắt trũng, tiểu ít) và đặc biệt là các dấu hiệu cảnh báo bệnh diễn tiến nặng. Nếu người bệnh xuất hiện lừ đừ, vật vã, đau bụng nhiều, nôn nhiều, tay chân lạnh, tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong khoảng 6 giờ, chảy máu bất thường, khó thở hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khác, cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị kịp thời.

Không chủ quan sau khi hết sốt

Dù đã làm tốt các bước chăm sóc trên, một sai lầm cực kỳ nguy hiểm mà nhiều gia đình mắc phải là tâm lý chủ quan, trút bỏ gánh nặng khi thấy người bệnh vừa mới cắt sốt. Thực tế y khoa cho thấy, khoảng thời gian từ 24 đến 48 giờ sau khi hết sốt mới chính là giai đoạn nguy hiểm nhất, nơi các biến chứng nặng nề như sốc sốt xuất huyết rất dễ khởi phát. Do đó, dù bệnh nhân có vẻ đã khỏe hơn, sự theo dõi sát sao từ gia đình vẫn không được phép nới lỏng. Người bệnh cần tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ, đặc biệt trong giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.

Phòng muỗi đốt và diệt lăng quăng, diệt muỗi

Chăm sóc người bệnh không chỉ dừng lại ở việc điều trị mà còn gắn liền với phòng dịch. Người mắc sốt xuất huyết bắt buộc phải ngủ màn cả ban ngày lẫn ban đêm để ngăn chặn nguy cơ muỗi hút máu người bệnh rồi tiếp tục truyền vi rút sang các thành viên khỏe mạnh khác trong gia đình.

Cuối cùng, việc chăm sóc người bệnh phải luôn đi đôi với hành động dọn dẹp môi trường sống để loại bỏ nơi sinh sản của muỗi truyền bệnh. Các gia đình cần chủ động đậy kín mọi dụng cụ chứa nước, thường xuyên thay nước bình hoa, lật úp các vật dụng đọng nước và dọn sạch phế liệu để không cho muỗi có cơ hội sinh sản, chung tay cùng ngành y tế dập tắt dịch bệnh ngay từ cộng đồng.

Tham khảo nguồn:

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC): https://www.cdc.gov/dengue/resources/caring-for-a-family_dengue-p.pdf

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh