10 câu hỏi thường gặp về vắc xin phòng bệnh tay chân miệng do vi rút EV71

Vắc xin phòng bệnh tay chân miệng do chủng vi rút EV71 (Envacgen) đã chính thức được cấp phép tại Việt Nam. Dưới đây là giải đáp 10 câu hỏi thường gặp giúp cha mẹ hoàn toàn an tâm và sẵn sàng đưa con đi tiêm chủng.

1. Vắc xin này mới có ở Việt Nam, liệu tôi có nên chờ xem người khác tiêm thế nào rồi mới cho con tiêm?

Vắc xin Envacgen mới được Bộ Y tế cấp phép lưu hành tại Việt Nam vào tháng 3/2026. Theo thông tin về vắc xin, vắc xin này đã trải qua quá trình nghiên cứu lâm sàng nghiêm ngặt qua nhiều năm. Đặc biệt, nghiên cứu quy mô lớn trên hơn 3.000 trẻ em (thực hiện tại Đài Loan và Việt Nam).

Cha mẹ nên cân nhắc tiêm sớm dựa trên độ tuổi và sức khỏe của trẻ để kịp thời kịp thời phòng bệnh sớm cho con, thay vì chỉ chờ xem người khác đã tiêm hay chưa.

2. Vắc xin này có gây ra tác dụng phụ gì nguy hiểm không?

Kết quả nghiên cứu cho thấy, trẻ tiêm vắc xin Envacgen không ghi nhận sự khác biệt đáng kể về tỷ lệ và mức độ các phản ứng bất lợi so với nhóm không tiêm vắc xin trong nghiên cứu

Tuy nhiên giống như các loại vắc xin khác, Envacgen vẫn có thể gây ra một số phản ứng thông thường và nặng sau tiêm chủng:

Các phản ứng tại chỗ thường gặp nhất là đau, sưng và đỏ tại vị trí tiêm. Các phản ứng toàn thân thường gặp gồm sốt, quấy khó chịu và giảm cảm giác thèm ăn. Một số phản ứng khác như viêm họng, viêm mũi họng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên cũng được ghi nhận.

Các phản ứng quá mẫn vẫn có thể xảy ra, nên cần phải theo dõi đối tượng sau khi tiêm vắc xin ít nhất 30 phút tại cơ sở tiêm chủng và cha mẹ/người chăm sóc cần theo dõi ít nhất 24 giờ về tình trạng sức khỏe của trẻ tại nhà theo đúng hướng dẫn của cán bộ y tế sau khi tiêm.

3. Trẻ cần tiêm bao nhiêu mũi và khoảng cách giữa các mũi ra sao?

Lịch tiêm được quy định dựa trên độ tuổi của trẻ tại thời điểm tiêm mũi đầu tiên, cụ thể như sau:

- Trẻ từ tròn 2 tháng đến tròn 2 tuổi: 2 mũi cơ bản và 1 mũi nhắc lại. Khoảng cách giữa 2 liều cơ bản tối thiểu là 56 ngày và nên tiêm mũi nhắc lại 1 năm sau đó để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu nhất.

- Trẻ trên 2 tuổi đến dưới 6 tuổi: 2 mũi cơ bản. Khoảng cách giữa 2 liều cơ bản tối thiểu là 56 ngày.

4. Vắc xin bảo vệ trẻ trong bao lâu? Có cần tiêm nhắc lại hàng năm không?

Các nghiên cứu về vắc xin bất hoạt phòng bệnh do vi rút EV71 ghi nhận đáp ứng kháng thể có thể duy trì đến 5 năm sau khi tiêm đủ liều. Tuy nhiên, thời gian bảo vệ thực tế và nhu cầu tiêm nhắc lại cần được đánh giá theo dữ liệu nghiên cứu và hướng dẫn sử dụng của từng loại vắc xin.

Nhưng ngoài phác đồ cơ bản, Bộ Y tế hiện tại chưa có khuyến cáo yêu cầu trẻ phải tiêm nhắc lại định kỳ hàng năm. Phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm đúng lịch được phê duyệt, đồng thời không tự ý bổ sung hoặc bỏ qua liều nhắc lại theo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng.

5. Nếu đã tiêm vắc xin, trẻ có chắc chắn không bị tay chân miệng nữa không?

Trẻ đã tiêm vắc xin vẫn có khả năng mắc bệnh tay chân miệng, vì bệnh này do nhiều loại vi rút đường ruột khác nhau gây ra, phổ biến nhất là Coxsackie A16, A6, Echo và Enterovirus 71 (EV71). Trong nhóm này, EV71 là chủng nguy hiểm nhất vì có thể gây ra các biến chứng nặng và dẫn đến tử vong.

Vắc xin Envacgen hiện nay có tác dụng tạo miễn dịch chủ động phòng ngừa đối với chủng EV71. Do đó, việc tiêm vắc xin giúp bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ biến chứng nặng và tử vong do EV71, nhưng trẻ vẫn có thể mắc tay chân miệng nếu nhiễm các chủng vi rút khác.

6. Nếu trẻ đã từng mắc tay chân miệng, vậy có cần tiêm vắc xin nữa không?

Vẫn nên tiêm.

Trẻ từng mắc tay chân miệng vẫn có thể tiêm vắc xin phòng bệnh do EV71 nếu thuộc độ tuổi chỉ định và đáp ứng các điều kiện tiêm chủng. Việc từng mắc bệnh, kể cả do EV71, không có nghĩa là trẻ được bảo vệ suốt đời.

7. Sau khi trẻ khỏi tay chân miệng bao lâu thì có thể tiêm vắc xin?

Hiện tại không có một mốc thời gian cố định áp dụng chung cho tất cả các trẻ sau khi mắc bệnh tay chân miệng.

Nguyên tắc quan trọng nhất là trẻ phải hoàn toàn hồi phục, qua giai đoạn cấp tính, giai đoạn lây nhiễm và đảm bảo đủ điều kiện tiêm chủng theo quy định. Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá tiền sử bệnh, khám sàng lọc trước tiêm chủng và tư vấn lịch tiêm phù hợp.

8. Trẻ trên 6 tuổi có tiêm vắc xin này được không?

Theo hướng dẫn của nhà sản xuất, vắc xin Envacgen được sử dụng để chủng ngừa chủ động phòng bệnh do EV71 cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi.

Bệnh tay chân miệng là bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt ở nhóm dưới 3 tuổi. Là đối tượng chiếm tỷ lệ mắc cao nhất do hệ miễn dịch và sức đề kháng chưa hoàn thiện.

Cha mẹ có con đang trong độ tuổi cần tiêm phòng bệnh tay chân miệng nên chủ động tìm hiểu tiêm chủng sớm cho trẻ.

Trẻ từ 6 tuổi trở lên không thuộc nhóm tuổi chỉ định của vắc xin này.

9. Tiêm vắc xin rồi có cần tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng bệnh tay chân miệng không?

Chắc chắn là có!

Vắc xin Envacgen giúp phòng bệnh tay chân miệng do vi rút EV71, nhưng không phòng được tất cả các chủng vi rút gây bệnh tay chân miệng. Vì vậy, tiêm vắc xin là một biện pháp phòng bệnh bổ sung, không thể thay thế các biện pháp phòng bệnh khác. Nên việc duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay bằng xà phòng với nước sạch, vệ sinh nhà ờ, vệ sinh lớp học, vệ sinh đồ dùng học tập… vẫn là các biện pháp quan trọng phòng chống bệnh truyền nhiễm; việc duy trì các biện pháp phòng bệnh không chỉ bảo vệ cho trẻ (tránh nhiễm các chủng tay chân miệng khác) mà còn ngăn ngừa bé trở thành nguồn lây truyền mầm bệnh cho các trẻ khác trong gia đình và lớp học.

Khuyến cáo ngành y tế, ngành giáo dục dù trẻ đã tiêm vắc xin phòng bệnh tay chân miệng, phụ huynh vẫn cần duy trì các biện pháp phòng bệnh như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc, đồng thời phối hợp với nhà trường và ngành Y tế để phát hiện sớm, hạn chế lây lan bệnh.

10. Cha mẹ nên làm gì khi trẻ tiêm vắc xin rồi mà mắc bệnh tay miệng?

Vắc xin Envacgen phòng bệnh do vi rút EV71, không phòng được tất cả các chủng vi rút gây bệnh tay chân miệng. Vì vậy, trẻ đã tiêm vắc xin vẫn có thể mắc bệnh do các tác nhân khác

Dù trẻ đã được tiêm phòng bảo vệ khỏi biến chứng nặng do chủng EV71, tuy nhiên vẫn có bệnh do các chủng khác và ảnh hưởng sức khỏe của trẻ. Nên khi trẻ có biểu hiện nghi ngờ mắc tay chân miệng như sốt, nổi bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông hoặc loét miệng, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Trong quá trình chăm sóc, cần cho trẻ ăn thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt; bảo đảm trẻ uống đủ nước và sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ không tự ý dùng thuốc.

Đặc biệt, cha mẹ cần theo dõi sát diễn biến sức khỏe của trẻ. Khi trẻ có các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao khó hạ, giật mình, run chi, lừ đừ, nôn ói nhiều, thở nhanh hoặc khó thở…các dấu hiệu khiến cha mẹ, người chăm sóc lo lắng, cần đưa trẻ ngay đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh

Tài liệu tham khảo:

1. Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế. Quyết định số 145/QĐ-QLD ngày 17/3/2026 về việc ban hành danh mục 13 vắc xin, sinh phẩm được cấp, gia hạn giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam – Đợt 58. Trong quyết định, Envacgen được ghi nhận là hỗn dịch tiêm chứa virus Enterovirus A71 (EV71) toàn phần bất hoạt, 2,5 mcg/0,5 ml.

 2. Bộ Y tế. Thông tin về việc cấp phép lưu hành đợt 58, trong đó có Envacgen – vắc xin phòng bệnh do EV71.

 3. Taiwan Food and Drug Administration (TFDA). Assessment Report – Envacgen. Tài liệu đánh giá chỉ định, lịch tiêm, chất lượng, hiệu quả và an toàn của vắc xin.

 4. Nguyen TT và cộng sự. Efficacy, safety, and immunogenicity of an inactivated, adjuvanted enterovirus 71 vaccine in infants and children: a multiregion, double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. The Lancet, 2022;399:1708–1717. Nghiên cứu được thực hiện tại Đài Loan và Việt Nam.

 5. Long-Term Immunogenicity Study of an Aluminum Phosphate-Adjuvanted Inactivated Enterovirus A71 Vaccine in Children. Nghiên cứu theo dõi đáp ứng miễn dịch đến 5 năm sau tiêm. PubMed – Nghiên cứu miễn dịch dài hạn 5 năm

6. CDC Hoa Kỳ. Hand, Foot, and Mouth Disease: Causes and How It Spreads; About Enterovirus A-71. Thông tin về các tác nhân gây tay chân miệng, EV71 và nguy cơ biến chứng thần kinh.